Горад · Новая Аквітанія, дэпартамент Атлантычныя Пірэнеі (Pyrénées-Atlantiques, 64)
Беларусы ў Баёне: тэлеграм-чат, руская царква Біярыца
Беларусы ў Баёне і суседнім Біярыцы, як і ўкраінцы Краіны Баскаў, могуць далучыцца да t.me/vibe_sud_france - тэлеграм-чата «Вайб Поўдня Францыі». Руская царква 1892 года - за 8 км, у Біярыцы, а арэнду ў Баёне па дамовах да 24.11.2026 абмяжоўвае столь цэн.
У Баёны два смакі, і абодва запісаныя ў яе гісторыі: шакалад і вяндліна. Мэрыя расказвае, што славу гораду ў XVII-XVIII стагоддзях зрабілі менавіта яны. Шакалад з’явіўся тут у XVII стагоддзі як напой, і яго лёс, піша мэрыя, цесна звязаны з яўрэйскай абшчынай, якая трымала гандаль какава-бабамі і сакрэты прыгатавання, прывезеныя з Іспаніі. У XIX стагоддзі выраслі дынастыі шакаладнікаў, шакалад стаў цукеркай, пірожным і марожаным, а сама Баёна называе сябе яго сталіцай і трымае Акадэмію шакаладу. Вяндліну ў басейне Адура робяць з Сярэднявечча, славай яна абавязаная тутэйшай солі, а з кастрычніка 1998 года ў Jambon de Bayonne ёсць абароненае геаграфічнае ўказанне IGP.
Над дахамі стаяць дзве васьмідзесяціпяціметровыя іглы сабора Сэнт-Мары. Ён гатычны і ўзняты на падмурку раманскай царквы, што згарэла ў сярэдзіне XIII стагоддзя; з 1998 года сабор у спісе ЮНЕСКА, сярод помнікаў Шляхоў Сант’яга-дэ-Кампастэла. А ў ліпені горад апранаецца ў белае з чырвоным. Fêtes de Bayonne адкрыліся ўпершыню 13 ліпеня 1932 года і доўжацца пяць дзён і пяць начэй, у белым касцюме і чырвонай хустцы. З 1947 года свята пачынаюць, кідаючы з балкона мэрыі тры ключы, па ліку кварталаў старога цэнтра: Вялікай Баёны, Малой Баёны і Сэнт-Эспры. У 2026 годзе свята ішло з 15 па 19 ліпеня.
Перапіс INSEE 2023 года налічыў у Баёне 54 306 жыхароў. З 2017 года горад прыбаўляў па 1 % за год, і ўвесь прырост далі прыезджыя, а не нараджэнні.
Руская гісторыя каля акіяна: Біярыц і Капбрэтон
Баёна і Біярыц - адна агламерацыя, Communauté d’agglomération Pays Basque, паміж цэнтрамі ≈8 км. Бліжэйшая да Баёны праваслаўная царква стаіць менавіта там: царкву Пакрова Найсвяцейшай Багародзіцы і святога Аляксандра Неўскага адкрылі 25 верасня 1892 года. Яе гісторыю, «рускі сезон» курорта і цяперашнія службы мы сабралі ў гідзе па Біярыцы.
Paroisse de la Protection-de-la-Très-Sainte-Mère-de-Dieu-et-Saint-Alexandre-Nevsky
8 avenue de l'Impératrice, 64200 Biarritz
Капбрэтон: лета Шмялёва, зімы Бальмонта
У Ландах, ≈16,5 км па прамой ад Баёны, ляжыць Капбрэтон, і ў яго свой рускі раздзел. Артыкул часопіса «Наше наследие» (2002) пра сяброўства Бальмонта і Шмялёва расказвае: вясну і частку лета 1924 года Іван Шмялёў з жонкай правялі ў Асэгоры, потым перабраліся ў суседні Капбрэтон і дзесяць гадоў запар, з 1924-га па 1934-ы, вярталіся сюды кожнае лета. З часам, пішуць аўтары, сюды ўсё ахвотней з’язджаліся рускія, што жылі ў Францыі. Ланды Шмялёў параўноўваў з Расіяй; у лісце ад 12 верасня 1924 года стаяць яго словы: «…Как в лесах-песках русского старого Поволжья…».
У жніўні 1925 года ў Капбрэтоне жылі Мікалай Бярдзяеў з сям’ёй, сям’я Сяргея Булгакава і філосаф Барыс Вышаслаўцаў. А ў лістападзе 1926 года Канстанцін Бальмонт, апынуўшыся на станцыі Лабэн, успомніў, што побач, у Капбрэтоне, жыве Шмялёў, «наш славный повествователь», і праз некалькі дзён пасяліўся там сам. Пражыў ён тут, з доўгімі перапынкамі, да канца 1931 года, і, у адрозненне ад Шмялёва, не толькі летам, але і зімой. Іх сяброўству Бальмонт прысвяціў верш «Встреча», пазначаны «Капбретон, 14-17 августа 1927 г.»:
И этой встречи радостное чудо Цвело как расцветающая быль.
Константин Бальмонт, «Встреча», 1927
Лурд, Тарб, Бардо: наступныя адрасы
Пасля Біярыца наступныя цэрквы нашага даведніка - у Лурдзе, ≈119 км: рускі прыход Sainte-Rencontre і ўкраінская грэка-каталіцкая абшчына; і ў Тарбе, ≈126 км, дзе служаць румынскі і сербскі прыходы. Уся мапа - у даведніку цэркваў.
Рускіх крам у Атлантычных Пірэнеях даведнік таксама не ведае. Бліжэйшая - Nostalgie на 51 route de Toulouse у Бардо, ≈168 км, а ў Тулузе, ≈234 км, іх пяць, усе сабраныя у гідзе па рускіх крамах Тулузы.
Паводле перапісу INSEE 2023 года, у дэпартаменце Pyrénées-Atlantiques (64) жывуць 911 чалавек, якія нарадзіліся ў Расіі. Усяго імігрантаў на гэтай тэрыторыі - 57 512. Гэта падлік па краіне нараджэння, а не па мове: дзеці, народжаныя ў Францыі, і тыя, хто нарадзіўся за мяжой ужо грамадзянінам Францыі, сюды не ўваходзяць. Украіну, Беларусь, Малдову, Арменію, Грузію, Азербайджан, Казахстан і Узбекістан INSEE у гэтай табліцы асобна не вылучае: першыя шэсць уваходзяць у «іншыя краіны Еўропы», Казахстан і Узбекістан - у «іншыя краіны Азіі». Крыніца: INSEE, табліца IMG1B, перапіс 2023 года.
Паперы: субпрэфектура ў Баёне, прэфектура ў По
Баёна не прэфектура, а субпрэфектура: 4 allées Marines, па буднях з 9:00 да 12:00, тэлефон 05 59 98 24 24 (картка дзяржаўнага даведніка ад 23 чэрвеня 2026 года). Пры ёй пункт лічбавага доступу, пн-чц 9:00-12:00 і 13:00-15:00, у пятніцу 9:00-13:00. У раздзеле прэфектуры пра прыём замежнікаў у акругі Баёны свой запіс, асобны ад акруг По і Алорон-Сэнт-Мары, а гатовую картку, нагадвае service-public, выдае прэфектура або субпрэфектура па месцы жыхарства. Сама прэфектура Атлантычных Пірэнеяў - у По, на 2 rue du Maréchal-Joffre, ≈92 км, прамы Intercités ідзе туды 1 г 05 хв. Парадак для вашага віду тытула звярыце на pyrenees-atlantiques.gouv.fr, а як уладкаваная падача цалкам, мы разабралі ў матэрыяле «тытул па кроках».
OFII для дэпартамента - дырэкцыя Бардо на 55 rue Saint-Sernin, да якой цягніком не менш за 1 г 51 хв; што будзе на візіце, расказана ў разборы OFII і валідацыі візы. CAF трымае ў Баёне галоўнае аддзяленне дэпартамента, на 10 avenue du Maréchal-Foch: па буднях 8:30-16:00, лепш па запісе. У CPAM у горадзе два прыёмы, абодва па запісе: siège на 68 allées Marines і аддзяленне Hauts-de-Sainte-Croix на 26 place des Gascons, па панядзелках, серадах і пятніцах. France Travail - на 42 boulevard du BAB.
- Субпрэфектура Баёны (Sous-préfecture de Bayonne) і пункт лічбавага доступу4 allées Marines, 64100 Bayonne · пн-пт 9:00-12:00 (картка дзяржаўнага даведніка ад 23.06.2026); пункт лічбавага доступу - пн-чц 9:00-12:00 і 13:00-15:00, пт 9:00-13:00 (картка ад 18.12.2025)
Афіцыйны сайт - Субпрэфектура Баёны (Sous-préfecture de Bayonne) і пункт лічбавага доступу →
- Прэфектура Атлантычных Пірэнеяў (Préfecture des Pyrénées-Atlantiques) у По2 rue du Maréchal-Joffre, 64000 Pau · пн-пт 9:00-12:00 і 13:30-16:00 (картка дзяржаўнага даведніка ад 21.08.2026)
Афіцыйны сайт - Прэфектура Атлантычных Пірэнеяў (Préfecture des Pyrénées-Atlantiques) у По →
- OFII - тэрытарыяльная дырэкцыя Бардо (дэпартаменты 24, 33, 40, 47, 64)55 rue Saint-Sernin, 33000 Bordeaux · пн-пт 8:30-12:00 і 13:30-17:00 (картка дзяржаўнага даведніка ад 22.08.2024)
Афіцыйны сайт - OFII - тэрытарыяльная дырэкцыя Бардо (дэпартаменты 24, 33, 40, 47, 64) →
- CAF Атлантычных Пірэнеяў (дапамогі) - siège de Bayonne10 avenue du Maréchal-Foch, 64106 Bayonne Cedex · лепш па запісе, прыём пн-пт 8:30-16:00 (картка дзяржаўнага даведніка ад 20.02.2026)
Афіцыйны сайт - CAF Атлантычных Пірэнеяў (дапамогі) - siège de Bayonne →
- CPAM Баёны (медстрахоўка) - два прыёмы ў горадзеsiège: 68 allées Marines, 64100 Bayonne, пн-пт 8:00-12:30 і 13:30-16:30, па запісе (картка ад 28.03.2024) · Hauts-de-Sainte-Croix: 26 place des Gascons, 64100 Bayonne, пн, ср, пт 8:30-12:30 і 13:30-16:30, па запісе (картка ад 06.08.2025)
Афіцыйны сайт - CPAM Баёны (медстрахоўка) - два прыёмы ў горадзе →
- France Travail (біржа працы) - агенцтва Баёны42 boulevard du BAB, 64100 Bayonne · пн-пт 8:30-12:30 (картка ад 09.11.2026)
Афіцыйны сайт - France Travail (біржа працы) - агенцтва Баёны →
Жыллё пад стольлю, студэнты і акіянскія дажджы
Баёна ўваходзіць у кароткі правінцыйны спіс гарадоў, дзе арэндную плату абмяжоўвае закон: encadrement des loyers дзейнічае на тэрыторыі агламерацыі Краіны Баскаў, у Баёне, Англеце, Біярыцы, Бідары і іншых камунах з пераліку. Даведка F1314 на service-public, правераная 1 лістапада 2026 года, кажа: калі дамова падпісаная або падоўжаная з 25 лістапада 2024 года па 24 лістапада 2026 года, плата трымаецца ў калідоры паміж ніжняй і верхняй рэферэнснымі стаўкамі, а ўладальніку за парушэнне пагражае штраф да 5 000 €. Там жа ёсць калькулятар ставак для Краіны Баскаў. Тэрмін у правіле пазначаны да 24 лістапада 2026 года: падпісваеце дамову пазней - праверце ў F1314, ці падоўжылі рэжым.
Сама мадэль ANIL дае Баёне 13,79 € за метр у месяц па ўсіх кватэрах і 15,90 € па T1-T2; гэта аб’явы без мэблі за трэці квартал 2025-га, charges унутры. У пераліку на 52 м² выходзіць каля 717 €, на 37 м² - каля 588 € (наш разлік). Што сабраць у дасье арандатара - у памятцы па арэндзе ў Францыі.
Ва ўніверсітэта UPPA ў Баёне 2 396 студэнтаў і яшчэ 1 445 у суседнім Англеце (буклет універсітэта на 2025-2026 год). CROUS Bordeaux-Aquitaine аб’ядноўвае тутэйшыя рэзідэнцыі ў сектар «Côte basque»: студыя на 2026/2027 год каштуе ад 351,34 € (Arancette) да 455,00 € (Ainarak у Бідары), T2 на аднаго жыхара - 648,92-659,35 €, пакой у агульнай кватэры - 352 €, усё з charges. Віза і паступленне - у нашым матэрыяле пра вучобу ў Францыі.
Надвор’е мерае станцыя Біярыц - Краіна Баскаў на аэрадроме ў Англеце. У гадавым сярэднім там 14,5 °C, студзень 8,6 °C, ліпень 20,6 °C, жнівень 21,2 °C. І вільготна: 1 474 мм ападкаў, прычым лістапад прыносіць амаль 207 мм, а ліпень - 77. Сонца каля 1 921 гадзіны, дзён са спёкай ад 30 °C - каля дванаццаці.
Дарога: Манпарнас, Бардо і аўтобус да Сан-Себасцьяна
Самы хуткі цягнік з Парыжа - прамы TGV INOUI з Манпарнаса а 7:11, у Баёне ён а 11:05, праз 3 г 54 хв. Прамыя TGV ёсць яшчэ а 10:11, 16:09 і 18:38, прамы OUIGO адыходзіць а 12:11 і едзе 3 г 57 хв, а начны Intercités адпраўляецца з Аўстэрліца а 21:40 і ідзе з перасадкай. Усяго паездак 10; гэта выдача SNCF Connect за святочную сераду 11 лістапада 2026 года. Да Бардо цягнік ідзе ад 1 г 51 хв, да По - 1 г 05 хв, да Манпэлье, дзе праходзяць нашы сустрэчы, - ад 5 г 51 хв з адной перасадкай, восем паездак за дзень.
Аэрапорт Біярыц - Краіна Баскаў стаіць у Англеце і ў 2025 годзе прыняў 935 570 пасажыраў, на 2 % больш, чым годам раней. Найбольш лятаюць у Парыж, 411 023 чалавекі за год, ёсць лініі на Ліён, Ніцу і Марсэль, а прамой лініі на Манпэлье ў статыстыцы DGAC няма.
Па горадзе ходзяць аўтобусы TXIK TXAK. Паездка каштуе 1,40 € і дзейнічае паўтары гадзіны, але назад па той жа лініі з гэтым білетам не вярнуцца; дзесяць паездак - 10,50 €, дзень - 3,80 €, тыдзень - 14,60 €. І мясцовая радасць: Euskopass туды і назад за 6,50 €, аўтобус і цягнік да Сан-Себасцьяна з перасадкай на Euskotren у Андаі.
| Насельніцтва | 54 306 (перапіс INSEE 2023) |
|---|---|
| Рэгіён / дэпартамент | Новая Аквітанія, дэпартамент Атлантычныя Пірэнеі (Pyrénées-Atlantiques, 64) |
| Клімат | Станцыя Біярыц - Краіна Баскаў (камуна Англет, аэрапорт, 71 м), Météo-France, нормы 1991-2020: 14,5 °C у гадавым сярэднім (студзень 8,6 °C, ліпень 20,6 °C), ападкаў 1 474 мм, найбольш у лістападзе |
| Сонца за год | ≈1 921 гадзіна сонца за год (Météo-France, станцыя Biarritz-Pays-Basque у Англеце, нормы 1991-2020) |
| Аэрапорт | Біярыц - Краіна Баскаў (камуна Англет): 935 570 пасажыраў у 2025 годзе (+2,0 %), з іх 411 023 на лініі Парыж - Біярыц (DGAC) |
| Цягнік да Парыжа | Paris Montparnasse - Bayonne: прамы TGV INOUI ад 3 г 54 хв, усяго 10 паездак за дзень (SNCF Connect, расклад на 11.11.2026, святочны дзень) |
| Гарадскі транспарт | Сетка TXIK TXAK: паездка 1,40 € (паўтары гадзіны, без зваротнага шляху па той жа лініі), 10 паездак 10,50 €, дзень 3,80 €, тыдзень 14,60 € (сайт TXIK TXAK, ліпень 2026) |
| Арэнда кватэры, €/м² у месяц | усе кватэры 13,79 €, T1-T2 15,90 € за м² у месяц (з charges, мадэль ANIL па аб'явах III кв. 2025) |
|---|
Тэлеграм-чат беларусаў у Баёне
Ключоў ад Баёны з балкона мэрыі кідаюць тры, і нашых адрасоў таксама тры: першы - чат t.me/vibe_sud_france, другі - наша група ў Facebook facebook.com/groups/vibesudfrance, трэці - instagram.com/vibesudfrance. Чат налічвае 750+ удзельнікаў. Рады ўсім, каму руская мова патрэбная ў жыцці ці проста мілая, - беларусцы і ўкраінцу, рускаму і казаху, а то і баску.
Баскскае ўзбярэжжа ў нашай афішы пакуль не з’яўлялася: шашлыкі і прагулкі праходзяць пад Манпэлье. Але пра запіс у субпрэфектуру, пра калідор цэн для новай дамовы ці пра студыю CROUS на Côte basque у чат можна напісаць у любы дзень. Баёна ад Манпэлье далёка, але для яе, Англета, Біярыца і Бідара чат адзін і той жа.
Тэлеграм-чат рускамоўных Баёны, Біярыца і Краіны Баскаў - «Вайб Поўдня Францыі»Крыніцы
- Comparateur de territoires: Bayonne (64102), recensement 2023 - INSEE. Праверана
- Population immigrée par sexe, âge et pays de naissance détaillé (ex IMG1B), recensement 2023 - INSEE, data.gouv.fr. Праверана
- Biarritz et Bayonne: communes, population, EPCI CA du Pays Basque - API Découpage administratif (geo.api.gouv.fr). Праверана
- Sous-préfecture de Bayonne, point d'accueil numérique, préfecture à Pau, OFII Bordeaux, CAF et CPAM à Bayonne, agence France Travail - Annuaire de l'administration (DILA). Праверана
- Accueil des étrangers dans les Pyrénées-Atlantiques - Préfecture des Pyrénées-Atlantiques. Праверана
- Carte de séjour: remise du titre (F2209) - service-public.gouv.fr. Праверана
- Carte des loyers - indicateurs de loyers d'annonce par commune en 2025 (Estimations ANIL, à partir des données du Groupe SeLoger et de leboncoin) - Ministère de la Transition écologique, data.gouv.fr. Праверана
- Encadrement des loyers (F1314, vérifié le 01 novembre 2026): communauté d'agglomération Pays Basque - service-public.gouv.fr. Праверана
- Fiche climatologique Biarritz-Pays-Basque (64024001), 1991-2020 - Météo-France. Праверана
- Horaires Paris - Bayonne; Bayonne - Bordeaux; Bayonne - Pau; Bayonne - Montpellier - SNCF Connect. Праверана
- Bulletin statistique - Trafic aérien commercial 2025 - DGAC, ministère de la Transition écologique. Праверана
- Titres occasionnels - TXIK TXAK. Праверана
- Chocolat et jambon (Bayonne, capitale historique de...) - Ville de Bayonne. Праверана
- L'histoire des Fêtes - Ville de Bayonne. Праверана
- Top 4 des monuments UNESCO - Agence d'attractivité Béarn Pays basque. Праверана
- Église orthodoxe de la Protection-de-la-Mère-de-Dieu et Saint-Alexandre-de-la-Néva (PA64000105) - Ministère de la Culture, base Mérimée (POP). Праверана
- Hôtel du Palais (PA00125254) - Ministère de la Culture, base Mérimée (POP). Праверана
- Historique; calendrier - Paroisse orthodoxe de Biarritz. Праверана
- Livret d'accueil des personnels 2025-2026 (Quelques chiffres) - Université de Pau et des Pays de l'Adour. Праверана
- Tarifs hébergement 2026-2027 - Crous Bordeaux-Aquitaine. Праверана
- К. М. Азадовский, Г. М. Бонгард-Левин. Встреча. Константин Бальмонт и Иван Шмелёв («Наше наследие», № 61, 2002) - Наше наследие. Праверана
- Speak, Memory - Wikipedia (вторичный). Праверана