Горад · Гранд-Эст, дэпартамент Верхні Рэйн (Haut-Rhin, 68)
Беларусы ў Кальмары: тэлеграм-чат, фестываль 1989 года
Беларусы ў Кальмары, а з імі ўкраінцы, рускія і ўсе, каму лёгка гаворыцца па-руску, пішуць у агульны тэлеграм-чат «Вайб Поўдня Францыі»: t.me/vibe_sud_france. З 1989 года Міжнародны фестываль Кальмара 32 разы праводзіў расійскі скрыпач і дырыжор. Прэфектура Верхняга Рэйна - у самім горадзе, на rue Fleischhauer.
Кальмар сам называе сябе сталіцай эльзаскага віна. Офіс турызму падпісвае здымак тутэйшых каналаў «Маленькай Венецыяй» і зімой кліча на калядныя кірмашы, а музей Унтэрліндэн на аднайменнай плошчы першым чынам вядзе госця да Ізенгеймскага алтара. Дом, дзе нарадзіўся скульптар Агюст Бартальдзі, стаў яго музеем: аўтар нью-ёркскай статуі Свабоды родам адсюль, і ў музея ёсць расповед пра сваю, кальмарскую Свабоду - «La statue de la Liberté de Colmar».
Горад невялікі і не расце. Перапіс INSEE 2023 года налічыў у ім 66 970 жыхароў, і з 2017 года іх робіцца менш на 0,5 % за год: нараджаецца крыху больш, чым памірае, але ад’язджаюць прыкметней, чым прыязджаюць. Затое тут прэфектура Верхняга Рэйна, і па паперы ў Кальмар едуць з усяго дэпартамента, нават з Мюлуза, які значна большы.
Фестываль 1989 года: руская скрыпка перад Ізенгеймскім алтаром
Упершыню фестываль класічнай музыкі прайшоў у Кальмары ў 1979 годзе пад кіраўніцтвам нямецкага дырыжора. Але сваю гісторыю ён лічыць з 1989-га: тады фестываль стаў міжнародным, а мастацкае кіраўніцтва ўзяў расійскі скрыпач і дырыжор са сусветным імем. За гады яго кіраўніцтва прайшлі 32 фестывалі і больш за 700 канцэртаў, і кожны з іх сайт фестывалю апісвае як даніну памяці аднаму вялікаму музыку.
Самая кальмарская з гэтых гісторый здарылася ў ліпені 2010 года. Кіраўнік фестывалю і салісты Нацыянальнага філарманічнага аркестра Расіі гралі ў музеі Унтэрліндэн, у самой капэле, перад Ізенгеймскім алтаром. Навошта гораду наогул спатрэбіўся фестываль, на яго сайце тлумачаць адным сказам: «Pourquoi voulais-je tant faire un festival de musique à Colmar ? Cette réponse se révèle à vous quand, assis dans la Chapelle, vous contemplez le Retable d’Issenheim au son d’une musique de Bach…» Адказ прыходзіць сам, калі сядзіш у капэле і глядзіш на алтар пад Баха.
Гасцей фестываль пералічвае без фальшывай сціпласці: спіс, паводле яго слоў, уражвае. У ім Мсціслаў Растраповіч, Ігудзі Менухін, Джэсі Норман. З 2023 года, пасля трох гадоў без фестывалю, ім кіруе французскі дырыжор. Канцэрты праходзяць у царкве і клуатры дамініканцаў, у Koïfhus, у царкве Saint-Matthieu і ў капэле Saint-Pierre.
Гарадоў-пабрацімаў у былым Саюзе ў Кальмара няма. У спісе мэрыі - Шонгаў, Лука, Сінт-Нікалас, Айзенштат, венгерскі Дзьёр і амерыканскі Прынстан. З Прынстанам парадніліся ў 1986 годзе, калі рэстаўравалі статую Свабоды, і мэрыя проста піша, што збудаваў яе кальмарац Бартальдзі.
Царква, школа і крама: па іх - у Мюлуз і Страсбург
Тут сумленней пачаць з пустога месца. У самім Кальмары ў нашым даведніку няма ні прыхода, ні рускай школы, ні крамы. Бліжэйшыя пацверджаныя адрасы ляжаць уздоўж чыгункі, і гэта зручней, чым гучыць: да Мюлуза цягнік ідзе 19 хвілін, да Страсбурга - ад 27.
Дзецям. У Мюлузе, прыкладна за 40 км па прамой, па суботах з 9:30 да 12:00 займаецца руская школа Mosaïque Slave, 84 rue de Verdun. На такой жа адлегласці, але ўжо за Вагезамі, у Жэрармэ, руская мова ўваходзіць у праграму Collège і Lycée La Haie Griselle (25 chemin des Epinettes). Усе дзіцячыя адрасы краіны - у даведніку рускіх школ.
На літургію бліжэй за ўсё ехаць у Пульверсайм каля Мюлуза, ≈31 км па прамой ад Кальмара (і ≈20 км ад Сэнт-Круа-ан-Плен, пра яго ніжэй): там, на 26 rue de Guebwiller, румынскі прыход Святых Казьмы і Дзям’яна служыць па нядзелях а 10:00, па-румынску. Прыходы, дзе служаць па-французску, - у Страсбургу, гэта каля 58 км. Прыход Saint-Grégoire-Palamas et Sainte-Attale на 6 rue du Coq служыць па-французску, літургія па нядзелях а 10:00. У тым жа горадзе - Saint-Jean-Cassien (1 place de l’Hippodrome), румынскі прыход Saint-Jean-le-Baptiste (14 rue Sainte-Elisabeth) і ўкраінская грэка-каталіцкая Pastorale Sainte-Anne (7 rue Martin Hubrecht). У другі бок, у Бельфоры, за 66 км, на 15 rue du Berger стаіць царква Résurrection du Christ: усяночная ў суботу а 17:00, літургія ў нядзелю а 10:00. Усе прыходы з раскладам - у даведніку цэркваў.
Па прадукты - таксама ў Страсбург: Épicerie Akhtamar на 28 boulevard de Lyon. За яе асартымент мы не ручаемся, а іншыя крамы краіны сабраныя ў даведніку рускіх крам.
Консульства. Генеральнае консульства Расіі ў Страсбургу, 6 place Sébastien Brant, вядзе і Верхні Рэйн; прыём толькі па запісе, даведкі - з панядзелка па чацвер з 11:00 да 14:00. Генконсульства Украіны з 9 ліпеня 2026 года працуе ў Ліёне, консульствы Беларусі і Казахстана - у Парыжы.
Беларусы ў Сэнт-Круа-ан-Плен
За адзінаццаць кіламетраў на поўдзень ад Кальмара па прамой, у агламерацыі Colmar Agglomération, ляжыць Сэнт-Круа-ан-Плен, гарадок на тры тысячы жыхароў. Ён вырас з жаночага бенедыкцінскага абацтва пачатку XI стагоддзя і з 1250 года мае званне горада; рэшткі яго сцяны і рова відаць і цяпер, а тры часцінкі Святога Крыжа, якія папа Леў IX падараваў абацтву ў 1049 годзе, паводле мэрыі, і сёння захоўваюцца ў тутэйшай царкве. Рускаму падарожніку варта ведаць мемарыял «Казацкая яма» (Fosse des Cosaques) ля дарогі CD 201: у снежні 1813 года тут загінулі казакі, і кожны снежань іх памінаюць разам з французскімі, нямецкімі і аўстрыйскімі загінулымі (офіс турызму Кальмара). Дакументы жыхары Сэнт-Круа афармляюць у той самай прэфектуры ў Кальмары.
Беларусы ў Энгерсайме і Херлісхайме
Яшчэ дзве камуны агламерацыі ляжаць абапал горада: Энгерсайм на паўночны захад, Херлісхайм на поўдзень. Абедзве ў акрузе Colmar-Ribeauvillé, і па паперы з абедзвюх едуць на тую ж rue Fleischhauer.
Энгерсайм, 4 774 жыхары (Banatic, дзейная колькасць на 2026 год), за 6,3 км ад Кальмара па прамой; тут і далей гэта адлегласць паміж цэнтрамі камун, наш разлік. Офіс турызму Кальмара змяшчае яго ў перадгор’і Вогезаў, пад узгоркі Фларымон і Лецэнберг, і вядзе яго гісторыю больш чым на пяць тысяч гадоў углыб. Старая ратуша на 2 rue de la République носіць дзве даты: 1535 год на арачным партале паўночнага шчыта і 1600 на дзвярах паўднёвага, з гербамі Энгерсайма і роду Швендзі і лацінскім надпісам «Honores mutant mores», «пашана мяняе норавы». Яе фасады, дахі і вежачку ахоўваюць як помнік з 14 лістапада 1962 года. Ад раманскай царквы Святога Варфаламея XII стагоддзя засталася толькі вежа-хор, аснова цяперашняй званіцы; у 1886 годзе кальмарскі архітэктар Шарль Вінклер прыбудаваў да яе трансепт і новы хор, і тады званіцу ўвянчала выцягнутая цыбуліна, якую, як піша офіс турызму, называюць адзінай у Еўропе. Па самых прыгожых дамах гарадка пракладзены гістарычны маршрут, і шпацыр можна працягнуць да сажалак.
Херлісхайм-прэ-Кальмар, 1 911 жыхароў паводле таго ж Banatic, за 11,5 км на поўдзень; аднайменны Херлісхайм пад Страсбургам - іншая камуна. Вёска пабывала ў руках графаў Эгісхайма, сеньёраў Хатштата і Шаўэнбургаў, і ад гэтай неспакойнай гісторыі, як заўважае гід па агламерацыі, засталася сама яе форма, што паўтарае лінію старых сцен, і рэшткі дзвюх вежаў; сцены першай паловы XIV стагоддзя, адна вежа пад аховай з 1934 года. Царкву Сен-Мішэль пачатку XIV стагоддзя ў 1906 годзе перабудавалі незвычайна: новую паставілі папярок старой, і ацалелыя званіца-порцік і ўсходні хор сталі трансептам (у спісе помнікаў з 2001 года). На rue Principale з вуліцы відаць дзвярны партал 1613 года, рэнесансавы, з дзвюма барадатымі галовамі.
За ваколіцай, у мясціне Elsbourg, ляжаць яўрэйскія могілкі, закладзеныя ў 1794 або 1804 годзе, на 700 магіл, помнік гісторыі з 2004 года, а па самой вёсцы ідзе маршрут Stolpersteine, восем прыпынкаў у памяць пра жанчын і мужчын юдэйскай веры, якіх у Другую сусветную вырвалі з абшчыны. Ёсць у вёскі і вясёлая мянушка: жыхароў завуць жабамі, і, паводле гіда офіса турызму 2022 года, у першы ўік-энд ліпеня тут святкуюць fête de la grenouille, з канцэртамі і фальклорам.
Ні ў Энгерсайме, ні ў Херлісхайме сваіх рускіх адрасоў няма. Царква для абедзвюх камун тая ж, што для Кальмара, - румынскі прыход Святых Казьмы і Дзям’яна ў Пульверсайме, ≈31 км па прамой ад Кальмара; найбліжэйшая крама - Épicerie Akhtamar у Страсбургу, каля 58 км.
Паводле перапісу INSEE 2023 года, у дэпартаменце Haut-Rhin (68) жывуць 857 чалавек, якія нарадзіліся ў Расіі. Усяго імігрантаў на гэтай тэрыторыі - 99 696. Гэта падлік па краіне нараджэння, а не па мове: дзеці, народжаныя ў Францыі, і тыя, хто нарадзіўся за мяжой ужо грамадзянінам Францыі, сюды не ўваходзяць. Украіну, Беларусь, Малдову, Арменію, Грузію, Азербайджан, Казахстан і Узбекістан INSEE у гэтай табліцы асобна не вылучае: першыя шэсць уваходзяць у «іншыя краіны Еўропы», Казахстан і Узбекістан - у «іншыя краіны Азіі». Крыніца: INSEE, табліца IMG1B, перапіс 2023 года.
Паперы: Cité administrative і бульвар Шан-дэ-Мар
Прэфектура Верхняга Рэйна прымае ў Cité administrative на 3 rue Fleischhauer, па буднях з 8:15 да 11:45 і толькі па запісе. Лісты туды ідуць на іншы адрас: 7 rue Bruat, BP 10489, 68020 Colmar Cedex. У корпусе B1 той жа Cité працуе пункт лічбавага доступу, па буднях з 8:30 да 11:30. Парадак падачы на кожны від тытула прэфектура публікуе на haut-rhin.gouv.fr, звярыцеся з ім перад запісам. Крокі, аднолькавыя для любой прэфектуры, апісаныя ў нашым матэрыяле пра від на жыхарства (titre de séjour).
OFII свайго ў дэпартаменце няма: Кальмар вядзе дырэкцыя Страсбурга на 4 rue Gustave Doré, і ў пятніцу пасля абеду яна зачыненая. Што чакае на выкліку, мы разабралі асобна: выклік OFII і валідацыя візы.
CAF і CPAM сяляцца на адным бульвары, 19 boulevard du Champ de Mars, і прымаюць у адны гадзіны: з 8:00 да 12:00 і з 13:00 да 16:00. Галоўнае аддзяленне CAF пры гэтым у Мюлузе, а тут толькі прыём; у CPAM, наадварот, у Кальмары siège. Сустрэчу ў CPAM прызначаюць у акаўнце ameli або па нумары 36 46. Як аформіць жыллёвую дапамогу, чытайце ў разборы дапамог CAF і APL, а пра медстрахоўку - у матэрыяле пра Carte Vitale.
France Travail мае ў горадзе два агенцтвы: COLMAR EUROPE на 10 rue d’Amsterdam і COLMAR LACARRE на 45 rue de la Fecht, абодва адчыненыя з 8:30 да 12:30.
- Прэфектура Верхняга Рэйна (Préfecture du Haut-Rhin)Cité administrative, 3 rue Fleischhauer, 68000 Colmar · толькі па запісе, пн-пт 8:15-11:45 (картка дзяржаўнага даведніка ад 25.06.2026)
Афіцыйны сайт - Прэфектура Верхняга Рэйна (Préfecture du Haut-Rhin) →
- OFII - тэрытарыяльная дырэкцыя Страсбурга (дэпартаменты 67, 68)4 rue Gustave Doré, 67069 Strasbourg Cedex · пн-пт 8:00-12:00 і 13:30-16:30, у пятніцу пасля абеду зачынена (картка дзяржаўнага даведніка ад 02.07.2025)
Афіцыйны сайт - OFII - тэрытарыяльная дырэкцыя Страсбурга (дэпартаменты 67, 68) →
- CAF Верхняга Рэйна (дапамогі) - accueil de Colmar19 boulevard du Champ de Mars, 68000 Colmar · пн-пт 8:00-12:00 і 13:00-16:00 (картка дзяржаўнага даведніка ад 23.02.2026)
Афіцыйны сайт - CAF Верхняга Рэйна (дапамогі) - accueil de Colmar →
- CPAM Верхняга Рэйна (медстрахоўка) - siège de Colmar19 boulevard du Champs-de-Mars, 68022 Colmar Cedex · пн-пт 8:00-12:00 і 13:00-16:00 (картка дзяржаўнага даведніка ад 28.03.2024)
Афіцыйны сайт - CPAM Верхняга Рэйна (медстрахоўка) - siège de Colmar →
- France Travail (біржа працы) - два агенцтвы КальмараCOLMAR EUROPE: 10 rue d'Amsterdam, 68000 · COLMAR LACARRE: 45 rue de la Fecht, 68000 · пн-пт 8:30-12:30 (карткі ад 09.11.2026)
Афіцыйны сайт - France Travail (біржа працы) - два агенцтвы Кальмара →
Кошт жыцця, вучоба і надвор’е
Паводле мадэлі ANIL метр кватэры ў Кальмары каштуе 12,66 € у месяц, charges уключаныя, а ў T1-T2 - 14,78 €; мадэль лічыць кватэры без мэблі па аб’явах трэцяга квартала 2025-га. Паводле нашага разліку кватэра на 52 м² абыдзецца прыкладна ў 658 €, а на 37 м² - прыкладна ў 547 €. Зверху арэнду тут ніхто не абмяжоўвае: у спісе гарадоў з encadrement des loyers на service-public (рэдакцыя ад 1 лістапада 2026 года) Кальмара няма. Дасье арандатара без французскага гаранта - тэма нашага артыкула як зняць жыллё ў Францыі.
Студэнтаў у камуне 3 150 (2025-2026, атлас міністэрства вышэйшай адукацыі). Асноўная іх частка вучыцца ў Université de Haute-Alsace: на кальмарскіх пляцоўках у 2024-2025 годзе было 1 902 студэнты, і 331 з іх прыехаў з замежнай сістэмы адукацыі, прыкладна кожны шосты (наш разлік). Інтэрнатаў CROUS у Кальмары няма, у яго спісе толькі Мюлуз і Страсбург.
Надвор’е для Кальмара мерае станцыя Кальмар-Меенайм, якая стаіць у суседняй камуне Меенайм. Сярэдняя гадавая тэмпература там за 1991-2020 гады - 11,3 °C, студзеньская 2,4 °C, ліпеньская 20,6 °C; дажджу і снегу выпадае 595 мм, сонца свеціць каля 1 880 гадзін. Лета гарачае: дзён са спёкай ад 30 °C набіраецца ў сярэднім 21 за год, ад 25 °C - больш за семдзесят.
Шлях: Усходні вакзал, Страсбург і ранішні цягнік на поўдзень
З парыжскага Усходняга вакзала прамы TGV INOUI ідзе ў Кальмар праз Страсбург за 2 г 25 хв - 2 г 36 хв. Мы глядзелі расклад SNCF Connect на 11 лістапада 2026 года, а гэта дзяржаўнае свята: прамых у той дзень было тры, а 7:16, 13:52 і 18:55, а ўсяго паездак васямнаццаць. Да Страсбурга 27 паездак за дзень, самая хуткая - 27 хвілін.
Да нас на поўдзень можна ехаць без перасадак. TGV INOUI 5521 адыходзіць з Кальмара а 7:16, мінае Мюлуз, Бельфор, Безансон, Дыжон, Ліён і Нім і а 12:52 стаіць у Montpellier Saint-Roch: 5 г 36 хв, і вы ў Манпэлье, дзе ў суполкі праходзяць сустрэчы.
Бліжэйшы вялікі аэрапорт - ЕўраАэрапорт Базель - Мюлуз - Фрайбург, у 2025 годзе ён прыняў 9,6 млн пасажыраў.
Па горадзе ходзяць аўтобусы Trace: гадзіна язды каштуе 1,50 €, дзесяць білетаў - 11 €. За 4,60 € прадаецца білет Alsa+ на суткі, і ён падыходзіць на ўсе цягнікі, аўтобусы і міжгароднія аўтобусы ў межах агламерацыі (тарыфы з 1 ліпеня 2026 года).
| Насельніцтва | 66 970 (перапіс INSEE 2023) |
|---|---|
| Рэгіён / дэпартамент | Гранд-Эст, дэпартамент Верхні Рэйн (Haut-Rhin, 68) |
| Клімат | Станцыя Кальмар-Меенайм (камуна Меенайм, 207 м), Météo-France, нормы 1991-2020: у сярэднім 11,3 °C за год (студзень 2,4 °C, ліпень 20,6 °C), ападкаў 595 мм, каля 21 дня за год са спёкай ад 30 °C |
| Сонца за год | ≈1 882 гадзіны сонца за год (Météo-France, станцыя Кальмар-Меенайм, нормы 1991-2020) |
| Аэрапорт | ЕўраАэрапорт Базель - Мюлуз - Фрайбург: 9,6 млн пасажыраў у 2025 годзе (прэс-рэліз аэрапорта ад 27.01.2026) |
| Цягнік да Парыжа | Paris Est - Colmar: прамы TGV INOUI ад 2 г 25 хв да 2 г 36 хв, усяго 18 паездак за дзень (SNCF Connect, расклад на 11.11.2026, святочны дзень) |
| Гарадскі транспарт | Trace: паездка на гадзіну 1,50 €, 10 білетаў 11 €, білет Alsa+ на суткі па агламерацыі 4,60 € (тарыфы з 01.07.2026, сайт Trace) |
| Арэнда кватэры, €/м² у месяц | усе кватэры 12,66 €, T1-T2 14,78 € за м² у месяц (з charges, мадэль ANIL па аб'явах III кв. 2025) |
|---|
Тэлеграм-чат беларусаў у Кальмары
Тры дзверы, а пакой адзін: спачатку чат t.me/vibe_sud_france, за ім група facebook.com/groups/vibesudfrance, апошнім - instagram.com/vibesudfrance. У першым з іх ужо 750+ суразмоўцаў. Рады ўсім, хто думае, жартуе ці толькі вучыцца тлумачыцца па-руску, ці вы з Гомеля, з Харкава, з Караганды ці з самога Эльзаса, і якой бы ні была ваша нацыянальнасць.
Сустрэч у Кальмары суполка яшчэ не ладзіла. У чаце можна спытаць пра ўсё, што ёсць у гэтым гідзе: пра запіс на rue Fleischhauer, пра суботнюю школу ў Мюлузе, пра нядзельную дарогу ў Пульверсайм ці Страсбург. А калі захочацца сабраць сваіх ля калядных кірмашоў, скажыце пра гэта: Эльзас для нашых сустрэч пакуль чысты аркуш.
Чат «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме: рускамоўныя Кальмара і Верхняга РэйнаКрыніцы
- La Fosse des Cosaques de Sainte-Croix-en-Plaine - Office de tourisme de Colmar. Праверана
- Sainte-Croix-en-Plaine à travers les siècles - Mairie de Sainte-Croix-en-Plaine. Праверана
- Comparateur de territoires: Colmar (68066), recensement 2023 - INSEE. Праверана
- Population immigrée par sexe, âge et pays de naissance détaillé (ex IMG1B), recensement 2023 - INSEE, data.gouv.fr. Праверана
- Préfecture du Haut-Rhin, point d'accueil numérique de Colmar, OFII Strasbourg, CAF et CPAM du Haut-Rhin à Colmar, agences France Travail de Colmar - Annuaire de l'administration (DILA). Праверана
- Carte des loyers - indicateurs de loyers d'annonce par commune en 2025 (Estimations ANIL, à partir des données du Groupe SeLoger et de leboncoin) - Ministère de la Transition écologique, data.gouv.fr. Праверана
- Encadrement des loyers (F1314, vérifié le 01 novembre 2026) - service-public.gouv.fr. Праверана
- Fiche climatologique Colmar-Meyenheim 1991-2020 - Météo-France. Праверана
- Horaires Paris - Colmar; Colmar - Montpellier; Colmar - Strasbourg; Mulhouse - Colmar - SNCF Connect. Праверана
- 9.6 million passengers in 2025 (27/01/2026) - EuroAirport Basel-Mulhouse-Freiburg. Праверана
- Billets et abonnements (tarifs au 1er juillet 2026) - Trace. Праверана
- Colmar, capitale des vins d'Alsace - Office de tourisme de Colmar. Праверана
- Le Retable d'Issenheim - Musée Unterlinden. Праверана
- Maison natale d'Auguste Bartholdi - Musée Bartholdi. Праверана
- Le Festival: présentation - Festival international de Colmar. Праверана
- Partenariat de villes - Ville de Colmar. Праверана
- Atlas régional: effectifs d'étudiants inscrits 2025-26; SISE, effectifs d'étudiants inscrits 2024-25 - Ministère de l'Enseignement supérieur et de la Recherche. Праверана
- Liste de nos logements à Strasbourg et Mulhouse - Crous Strasbourg. Праверана
- Ingersheim et Herrlisheim-près-Colmar: arrondissement, population municipale, EPCI - Banatic, Ministère de l'Intérieur. Праверана
- Ancienne mairie d'Ingersheim (PA00085467); Herrlisheim-près-Colmar: église Saint-Michel, anciens remparts, maison, cimetière israélite - Ministère de la Culture, Mérimée (tabular-api.data.gouv.fr). Праверана
- Guide de Colmar Agglomération (édition 2022): Ingersheim, Herrlisheim-près-Colmar - Office de tourisme de Colmar. Праверана