Горад · Пэі-дэ-ла-Луар, дэпартамент Атлантычная Луара (Loire-Atlantique, 44)
Беларусы ў Сен-Назеры: тэлеграм-чат, Пракоф'еў і Бальмонт
Беларусы ў Сен-Назеры, рускія і ўкраінцы вусця Луары пішуць у наш тэлеграм-чат «Вайб Поўдня Францыі» t.me/vibe_sud_france. Улетку 1921 года за мостам, у Сен-Брэвене, Пракоф'еў працаваў над Трэцім канцэртам, а Бальмонт напісаў яму санет. Субпрэфектура, CAF і CPAM - у горадзе, да Нанта 33 хвіліны цягніком.
Сен-Назер усё жыццё праводзіць караблі. Горад вырас у сярэдзіне XIX стагоддзя як аванпорт Нанта, ля самага ўваходу ў эстуарый Луары, і з таго часу глядзіць не так на вуліцы, як на ваду. Над вадой выгінаецца вантавы мост з чырвона-белымі пілонамі, і яго крывая, як піша рэгіянальны камітэт па турызме, змякчае лінію гарызонту. Праз Вялікі марскі порт Нант - Сен-Назер, першы на атлантычным беразе Францыі, праходзяць амаль тры тысячы суднаў за год. А верф Chantiers de l’Atlantique пабудавала тут сотні караблёў, сярод іх легендарныя лайнеры «Нармандыя» і «Францыя».
Горад расце: перапіс INSEE 2023 года налічыў 74 568 жыхароў, і з 2017 года прырост у сярэднім 1,2 % за год. На ўзбярэжжы вакол - дваццаць пляжаў і бухт.
Лета 1921 года: Пракоф’еў, Бальмонт і санет ля акіяна
Насупраць Сен-Назера, на другім беразе вусця, за мостам, ляжыць Сен-Брэвен-ле-Пэн. Улетку 1921 года там жыў Сяргей Пракоф’еў: французская Вікіпедыя, спасылаючыся на краязнаўцаў і «Ouest-France», піша, што з сакавіка па верасень ён жыў у квартале Рашле разам з маці і спадарожніцай Лінай. Ліст, які ён адправіў адтуль дырыжору, пазначаны «St. Brévin les Pins, le 25 août 1921».
Непадалёк пасяліўся Канстанцін Бальмонт. Праз шэсць гадоў, у 1927 годзе, ён успамінаў тое лета ў газеце «Сегодня» пад псеўданімам Мсціслаў: яны жылі недалёка адзін ад аднаго, «ён у Rochelets, у сасновым лесе, а я ў St.-Brevin-les-Pins, над самым Акіянам, які ў Брэтані такі заўсёды імгліста-загадкавы». І далей: «Калі мы праводзілі разам доўгія гадзіны, гэта былі святы паэзіі і музыкі». Брэтанню абодва называлі ўвесь гэты край па старой памяці, сёння гэта Атлантычная Луара.
Пракоф’еў працаваў тут над Трэцім фартэпіянным канцэртам і прысвяціў яго Бальмонту, так пазначана і ў каталогу пецярбургскага выдавецтва «Кампазітар». А Бальмонт, калі Пракоф’еў сыграў яму канцэрт, тут жа адказаў санетам. Пачынаецца ён так (цытуем арыгінал):
Ликующий пожар багряного цветка, Клавиатура снов играет огоньками…
А заканчваецца радкамі, у якіх чуваць тутэйшы пляж і тутэйшы прыліў: дзеці будуюць з дробных ракавін замак, прыліў раскідвае яго, і паэт звяртаецца да кампазітара па імені.
Из малых раковин воздвигли замок дети, Балкон опаловый утончен и красив. Но, брызнув бешено, все разметал прилив. Прокофьев! Музыка и молодость в расцвете! В тебе востосковал оркестр о звонком лете, И в бубен Солнца бьет непобедимый Скиф.
Канстанцін Бальмонт, санет Сяргею Пракоф’еву, 1921
Музыкант не застаўся ў даўгу. «За некалькі кіламетраў ад мяне, таксама ля акіяна, жыў Бальмонт, што прывяло да напісання Пяці рамансаў ор. 36 на яго вершы», - успамінаў Пракоф’еў; адзін з вершаў, «Матылёк», Бальмонт, паводле яго слоў, напісаў тут жа.
Лайнер «Нармандыя» і інжынер з Масквы
Праз дзесяць гадоў пасля таго лета ў Сен-Назеры пачалі самы знакаміты карабель верфі. Першы ліст «Нармандыі», якая тады называлася кодам T6, паклалі на верфі Пеноэ 26 студзеня 1931 года; 29 кастрычніка 1932 года лайнер спусцілі на ваду і ахрысцілі, а вясной 1935-га ён пайшоў з Сен-Назера, каб 29 мая выйсці з Гаўра ў першы рэйс да Нью-Ёрка. З ліпеня 2026 па верасень 2027 года музей лайнераў Escal’Atlantic і Экамузей паказваюць выставу пра «Нармандыю» вачыма фатографаў верфі.
Абводы гэтага корпуса, паводле англійскай Вікіпедыі, якая абапіраецца на кнігі пра лайнер, прыдумаў эмігрант Уладзімір Юркевіч, народжаны ў Маскве ў 1885 годзе, у мінулым карабельны інжынер. У Францыі ён пачынаў токарам на заводзе Renault, потым трапіў на верф Пеноэ і прапанаваў для лайнера нахілены, як у кліпера, нос і бульб пад ватэрлініяй; на мадэлях гэтыя ідэі сябе апраўдалі. У 1937 годзе Юркевіч з’ехаў у Амерыку.
Свае побач: румынскі філіял і Нант за паўгадзіны
Праваслаўная служба ў самім Сен-Назеры ёсць, але румынская: філіял нанцкага прыхода Румынскай мітраполіі служыць у каталіцкай царкве Saint-Joseph на place de l’Église de Méan. Раскладу ў нашым запісе няма.
Saint-Nazaire - Filiale de Nantes
Église Saint-Joseph, place de l'Église de Méan, 44600 Saint-Nazaire
Бліжэйшыя прыходы рускай традыцыі стаяць у Нанце, ≈51 км па прамой і паўгадзіны цягніком: Saint-Basile-le-Grand-et-Saint-Alexis-le-Juste на 53 boulevard de la Beaujoire і Église orthodoxe de La Résurrection Маскоўскага патрыярхату на 17 rue du Moulin des Carmes. Там жа і бліжэйшая да Сен-Назера руская крама з нашага даведніка, Kavkaz Market на 39 boulevard Victor Hugo. Усе прыходы краіны - у нашым даведніку цэркваў, крамы іншых гарадоў - у пераліку рускіх крам.
Паводле перапісу INSEE 2023 года, у дэпартаменце Loire-Atlantique (44) жывуць 2 028 чалавек, якія нарадзіліся ў Расіі. Усяго імігрантаў на гэтай тэрыторыі - 93 130. Гэта падлік па краіне нараджэння, а не па мове: дзеці, народжаныя ў Францыі, і тыя, хто нарадзіўся за мяжой ужо грамадзянінам Францыі, сюды не ўваходзяць. Украіну, Беларусь, Малдову, Арменію, Грузію, Азербайджан, Казахстан і Узбекістан INSEE у гэтай табліцы асобна не вылучае: першыя шэсць уваходзяць у «іншыя краіны Еўропы», Казахстан і Узбекістан - у «іншыя краіны Азіі». Крыніца: INSEE, табліца IMG1B, перапіс 2023 года.
Дакументы: субпрэфектура тут, прэфектура і OFII пад Нантам
Субпрэфектура Сен-Назера стаіць на 1 rue Vincent-Auriol і прымае толькі раніцай, з 8:30 да 12:00. Пункт лічбавага доступу пры ёй працуе даўжэй, да 16:00 з перапынкам на абед, і там дапамагаюць з анлайн-заявамі. Сама прэфектура Атлантычнай Луары - у Нанце; як яна ўладкаваная і дзе запісвацца, мы падрабязна разабралі ў гідзе па Нанце. Ці займаецца субпрэфектура тытуламі, правярайце на сайце прэфектуры loire-atlantique.gouv.fr. Агульны парадак падачы - у пакрокавым разборы.
OFII сядзіць у Рэзе, у агламерацыі Нанта, ≈53 км па прамой. Гэта дырэкцыя Нанта, яна вядзе пяць дэпартаментаў. Як праходзіць візіт пасля выкліку - у нашым матэрыяле пра OFII.
CAF прымае ў аддзяленні на 10 place Pierre-Sémard, па буднях з 8:30 да 16:00. CPAM - на 28 avenue Suzanne-Lenglen, строга па запісе. Агенцтва France Travail адно, на boulevard de l’Université.
- Субпрэфектура Сен-Назера (Sous-préfecture de Saint-Nazaire)1 rue Vincent-Auriol, 44600 Saint-Nazaire · пн-пт 8:30-12:00 (DILA, праўка 17.09.2026)
Афіцыйны сайт - Субпрэфектура Сен-Назера (Sous-préfecture de Saint-Nazaire) →
- OFII - дырэкцыя Нанта ў Рэзе (дэпартаменты 44, 49, 53, 72, 85)93 bis rue de la Commune de 1871, 44400 Rezé · з панядзелка па пятніцу 9:00-12:30 і 13:30-16:30 (звесткі на 22.08.2024)
Афіцыйны сайт - OFII - дырэкцыя Нанта ў Рэзе (дэпартаменты 44, 49, 53, 72, 85) →
- CAF Атлантычнай Луары (дапамогі) - аддзяленне ў Сен-Назеры10 place Pierre-Sémard, 44600 Saint-Nazaire · пн-пт 8:30-16:00 (картка ад 13.02.2026)
Афіцыйны сайт - CAF Атлантычнай Луары (дапамогі) - аддзяленне ў Сен-Назеры →
- CPAM Атлантычнай Луары (медстрахоўка) - прыём у Сен-Назеры28 avenue Suzanne-Lenglen, 44600 Saint-Nazaire · пн-пт 8:30-12:15 і 13:30-17:00, толькі па запісе (звесткі DILA ад 28.03.2024)
Афіцыйны сайт - CPAM Атлантычнай Луары (медстрахоўка) - прыём у Сен-Назеры →
- France Travail (біржа працы) - агенцтва ST NAZAIRE10 boulevard de l'Université, 44600 Saint-Nazaire · па буднях 8:30-12:30 (звесткі France Travail на 09.11.2026)
Афіцыйны сайт - France Travail (біржа працы) - агенцтва ST NAZAIRE →
Жыць: CROUS ля кампуса Heinlex і арэнда
Універсітэцкае жыццё Сен-Назера сабрана вакол кампуса Heinlex: IUT і Polytech універсітэта Нанта, універсітэцкі цэнтр Gavy Océanis і школа медсясцёр. Побач, на rue Michel Ange, ля прыпынку Heinlex IUT аўтобуса U1, стаяць абедзве рэзідэнцыі CROUS. У Cité U’ Heinlex 205 пакояў па 9 м² за 274,20 € у месяц, 42 студэты па 13 м² за 373,21 € і 10 кватэр T3, дзе месца каштуе 288,41 €; у Résidence U’ John Pershing 78 студый па 18 м² за 358,28 €. Цэны на 2026/2027 год, усе charges уключаныя. Візы і паступленне - у матэрыяле для студэнтаў.
Кватэры тут здаюць па 12,78 € за метр у месяц, T1-T2 - па 14,55 €: так лічыць ANIL на звестках III квартала 2025-га, з charges, без мэблі. На 52 м² гэта каля 665 €, на 37 м² - каля 538 € (наш пералік). Закон пра столь арэнды на Сен-Назер не распаўсюджваецца, у пераліку F1314 яго няма. Як падрыхтаваць дасье - у памятцы па арэндзе ў Францыі.
Надвор’е мераюць у суседнім Мантуары: 12,6 °C у сярэднім за год, 6,6 °C у студзені і 19,3 °C у ліпені, ападкаў 792 мм. Гарачых дзён ад 30 °C за год менш за дзевяць.
Дарога: Манпарнас, Нант і білет, які падыходзіць для цягніка
З Парыжа да Сен-Назера прамы TGV INOUI з Манпарнаса ідзе ад 2 г 46 хв: так ішоў вячэрні цягнік а 18:48 у святочны дзень 11 лістапада 2026 года, паводле SNCF Connect. Прамых у той дзень чатыры з васьмі, астатнія з перасадкай, у сярэднім 3 г 15 хв. Да Нанта ўсяго 33-37 хвілін, цягнікоў трынаццаць у дзень, так што Нант з яго прэфектурай, прыходамі і крамай адсюль - амаль прыгарадная паездка.
Лятаюць праз Нант: аэрапорт Нант-Атлантык у 2025 годзе прыняў 7 182 046 пасажыраў. Свой аэрадром Сен-Назер - Мантуар амаль увесь грузавы, пасажыраў за год у яго менш за дзесяць тысяч.
Па горадзе і агламерацыі ходзяць аўтобусы Ycéo, былая STRAN. Білет на гадзіну каштуе 1,50 €, у вадзіцеля 2 €, дзесяць паездак - 12 €, суткі - 4 €. І адна карысная дэталь: той самы гадзінны білет дзейнічае ў цягніках TER паміж Донжам, Сен-Назерам і Парнішэ.
| Насельніцтва | 74 568 (перапіс INSEE 2023) |
|---|---|
| Рэгіён / дэпартамент | Пэі-дэ-ла-Луар, дэпартамент Атлантычная Луара (Loire-Atlantique, 44) |
| Клімат | Станцыя Сен-Назер - Мантуар (St-Nazaire-Montoir) у суседняй камуне Мантуар-дэ-Брэтань, Météo-France, нормы 1991-2020: у сярэднім 12,6 °C за год (студзень 6,6 °C, ліпень 19,3 °C), ападкаў 792 мм |
| Аэрапорт | Нант-Атлантык (Nantes-Atlantique): 7 182 046 пасажыраў у 2025 годзе, +2,6 % да 2024 (DGAC). Аэрадром Сен-Назер - Мантуар амаль цалкам грузавы: 9 978 пасажыраў за год |
| Цягнік да Парыжа | Paris Montparnasse - Saint-Nazaire: прамы TGV INOUI ад 2 г 46 хв, прамых чатыры з 8 паездак дня, у сярэднім 3 г 15 хв (SNCF Connect, 11.11.2026 - свята, у будні бывае інакш) |
| Гарадскі транспарт | Сетка Ycéo: білет на гадзіну - 1,50 € (дзейнічае і ў TER паміж Донжам, Сен-Назерам і Парнішэ), у вадзіцеля - 2 €, 10 паездак - 12 €, суткі - 4 € (сайт Ycéo, лістапад 2026) |
| Арэнда кватэры, €/м² у месяц | усе кватэры 12,78 €, T1-T2 14,55 € за м² у месяц (з charges, мадэль ANIL па аб'явах III кв. 2025) |
|---|
Тэлеграм-чат беларусаў у Сен-Назеры
Парадак просты: спачатку чат t.me/vibe_sud_france, потым група ў Facebook facebook.com/groups/vibesudfrance, напрыканцы instagram.com/vibesudfrance. У чаце цяпер 750+ удзельнікаў. Мы рады ўсім, каму блізкая мова Бальмонта: і тым, хто на ёй вырас, і тым, хто яе толькі вучыць, незалежна ад нацыянальнасці і ад таго, якім шляхам вы прыйшлі да вусця Луары.
У Сен-Назеры і вакол мы пакуль не збіраліся. Затое ў суседзяў па чаце можна даведацца, хто бывае на літургіі ў Нанце, як трапіць у ранішнія гадзіны субпрэфектуры і ці ўдалося камусьці атрымаць пакой у Heinlex. А летні вечар у Сен-Брэвене, дзе сто гадоў таму гучала музыка, - добрая нагода для першай сустрэчы.
Адкрыць тэлеграм-чат «Вайб Поўдня Францыі»: рускамоўныя Сен-Назера і НантаКрыніцы
- Comparateur de territoires: Saint-Nazaire (44184), recensement 2023 - INSEE. Праверана
- Population immigrée par sexe, âge et pays de naissance détaillé (ex IMG1B), recensement 2023 - INSEE, data.gouv.fr. Праверана
- Sous-préfecture de Saint-Nazaire, OFII Nantes (Rezé), CAF et CPAM de Saint-Nazaire, agence France Travail - Annuaire de l'administration (DILA). Праверана
- Carte des loyers - indicateurs de loyers d'annonce par commune en 2025 (Estimations ANIL, à partir des données du Groupe SeLoger et de leboncoin) - Ministère de la Transition écologique, data.gouv.fr. Праверана
- Encadrement des loyers (F1314, vérifié le 01 novembre 2026) - service-public.gouv.fr. Праверана
- К. Бальмонт. Письма из Франции (публикация А. Романова), «Новый мир», 2017, № 6 - Новый мир. Праверана
- Saint-Brevin-les-Pins (séjour de Sergueï Prokofiev, 1921) - Wikipédia. Праверана
- Prokofieff, lettre autographe signée, St. Brévin les Pins, 25 août 1921 (lot 91) - Sotheby's. Праверана
- Prokofiev S. Concerto No. 3 for piano and orchestra - Kompozitor (St. Petersburg). Праверана
- М. Н. Теплякова. «Пять стихотворений» ор. 36 (цит. по: С. Прокофьев. Материалы. Документы. Воспоминания. М.: Музгиз, 1956) - ТГМПИ им. С. В. Рахманинова. Праверана
- SS Normandie; Vladimir Yourkevitch - Wikipedia. Праверана
- Dossier de presse 2026: Normandie dans l'œil des photographes des chantiers navals et de Roger Schall - Saint-Nazaire Agglomération Tourisme. Праверана
- Saint-Nazaire - Comité régional du tourisme de Bretagne. Праверана
- Liste de nos logements; Cité U' Heinlex; Résidence U' John Pershing - Crous Nantes Pays de la Loire. Праверана
- Horaires Paris - Saint-Nazaire; Nantes - Saint-Nazaire - SNCF Connect. Праверана
- Bulletin statistique - Trafic aérien commercial 2025 - DGAC, ministère de la Transition écologique. Праверана
- Titres occasionnels - Ycéo. Праверана
- Fiche climatologique St-Nazaire-Montoir (44103001), 1991-2020 - Météo-France. Праверана