Шлюб, PACS і развод у Францыі для замежнікаў 2026

Мы, «Вайб Поўдня Францыі», разабралі шлюб, PACS і развод для замежнікаў паводле картак service-public (іх даты праверкі - з лютага 2025 па кастрычнік 2026 года) і статыстычнага зборніка Мінюста; звяралі 24 кастрычніка 2026 года. Ніжэй - што несці ў мэрыю, чым PACS адрозніваецца ад шлюбу і што ён значыць для віду на жыхарства, якія бываюць разводы і якія сумы ў іх названыя афіцыйна. Як гэта праходзіла ў іншых, можна спытаць у чаце супольнасці «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме - пераезд і сямейныя дакументы на поўдні Францыі.

Коратка, на кастрычнік 2026

• Шлюб. З 18 гадоў, у мэрыі камуны, дзе жыве адзін з вас або яго бацька ці маці. Абвесткі вісяць 10 дзён, распісацца можна з 10-га дня пасля публікацыі.
• Дакументы замежніка. Пашпарт, пасведчанне аб нараджэнні не старэйшае за 6 месяцаў з прысяжным перакладам, на запыт мэрыі - certificat de coutume і certificat de célibat.
• PACS. Для любой нацыянальнасці. У мэрыі бясплатна, у натарыуса 101,41 € за дамову і 125 € пошліны.
• PACS і від на жыхарства. Грамадзяніну не з ЕС аўтаматычнага права на карту не дае; грамадзянства не дае нікому.
• Развод без суда. У кожнага свой адвакат, 15 дзён на роздум, дэпанаванне ў натарыуса 41,20 € без ПДВ.
• Судовы развод. Гербавы збор 50 €, адвакат абавязковы; з 2021 года працэдура пачынаецца адразу з пасяджэння пра часовыя меры.

Лічбы і тэрміны ў адной табліцы

Шлюб у мэрыі

Дзе можна ўзяць шлюб

Вяселле праводзяць у камуне, з якой хаця б у аднаго з вас ёсць «lien durable». Гэта камуна, дзе вы асталяваліся (domicile), дзе вы часова пражываеце (résidence), або такая ж камуна вашага бацькі ці маці. Для варыянта «пражыванне» ёсць умова: «au moins 1 mois d’habitation continue à la date de la publication des bans», гэта значыць месяц бесперапыннага жыцця на дзень публікацыі абвестак. Для domicile такога тэрміну картка не ставіць. І яшчэ адна агаворка з F930: «Le fait d’être né dans une commune, sans y résider, ne suffit pas».

Вы абодва замежнікі і не жывяце ў Францыі? Тады ўзяць шлюб тут можна толькі ў консульстве сваёй краіны або ў заморскай камуне (COM, Новая Каледонія).

Што сабраць

У кожнага з дваіх:

• арыгінал і копія дакумента з фота - пашпарт, карта побыту або іншы дакумент, выдадзены дзяржавай;
• пацверджанне жыхарства на ваша імя: рахунак за энергію, страхоўка жылля, квітанцыя за арэнду; «Les factures de téléphonie mobile et les RIB ne sont pas admis»;
• пасведчанне аб нараджэнні: замежнае - не старэйшае за 6 месяцаў, французскае - менш за 3 месяцы; тэрмін лічаць ад дня падачы дасье, а не ад дня вяселля;
• пераклад замежных дакументаў у прысяжнага перакладчыка (traducteur assermenté) і, у залежнасці ад краіны, апостыль або легалізацыя;
• звесткі пра сведак і копіі іх дакументаў, ваша прафесія па-французску.

Пасведчанне аб нараджэнні заказваюць у пасольстве або консульстве краіны, дзе вы нарадзіліся. Як у краінах СНД ставяць апостыль і дзе знайсці прысяжнага перакладчыка, мы разабралі ў гідзе Апостыль, прысяжны пераклад і дыплом для Францыі.

Калі вы былі ў шлюбе і развод не адзначаны ў пасведчанні аб нараджэнні, патрэбныя канчатковае рашэнне аб разводзе і livret de famille з адзнакай; рашэнне, вынесенае за мяжой, дадаюць з прысяжным перакладам. Калі заключаеце шлюбную дамову, у дасье ідзе даведка натарыуса.

Certificat de coutume і certificat de célibat

Мэрыя можа папрасіць у замежніка дакументы па яго грамадзянстве. Certificat de coutume звычайна выдае ваша пасольства або консульства: у ім правілы шлюбу вашай краіны, пацверджанне грамадзянскага стану і таго, што вы не ў шлюбе. Certificat de célibat (або de capacité matrimoniale) просяць, калі краіна не можа даць свежыя дакументы.

Калі краіна такой даведкі не выдае, картка F930 прапануе ланцужок замен:

1. даведка ўлад вашай краіны пра тое, што certificat de coutume не выдаецца;
2. даведка адваката або юрыста пра правілы шлюбу ў вашай краіне;
3. калі і гэта немагчыма - attestation sur l’honneur, што вы паўналетні, не ў шлюбе і дзеяздольны.

Калі патрэбных звестак няма, чыноўнік абавязаны папярэдзіць, што шлюб можа не прызнаць ваша краіна. Бежанцам certificat de coutume не патрэбны.

Падача, гутарка і пракурор

Дасье падаюць у мэрыю той камуны, дзе будзе цырымонія. Як правіла, чыноўнік размаўляе з вамі абодвума разам; бывае, што гутарку не праводзяць - напрыклад, калі чыноўнік лічыць яе непатрэбнай. Не разумееце французскую - перакладчыка на гутарку прыводзіце самі і за свой кошт, калі яму плацяць.

Прыняць дасье мэрыя абавязаная. Але калі ў яе ёсць сур’ёзныя прыкметы фіктыўнага або прымусовага шлюбу, яна паведамляе пракурору. У пракурора 15 дзён, каб не пярэчыць або запярэчыць, і ён можа адкласці вяселле на тэрмін да 1 месяца з магчымасцю падаўжэння.

Абвесткі і цырымонія

Абвесткі (bans) вывешваюць на 10 дзён ля мэрыі, дзе будзе вяселле, і ля мэрыі, дзе жывяце вы або будучы муж ці жонка. Распісацца можна не раней за 10-ы дзень пасля публікацыі. Прыклад з карткі: апублікавалі 4 жніўня 2026 года - вяселле магчымае з 14 жніўня. Узяць шлюб трэба на працягу года пасля заканчэння гэтых 10 дзён; вызваліць ад абвестак можа толькі пракурор, пры сур’ёзнай прычыне.

Рэгіструе шлюб мэр або яго намеснік пры вас і сведках, пасля цырымоніі выдаюць livret de famille. Рэлігійны абрад да грамадзянскай рэгістрацыі ў Францыі забаронены. Цаны шлюбу ў мэрыі картка F930 не называе, таму і мы яе не пішам.

PACS

Што гэта і хто можа

PACS - дамова, якую двое падпісваюць, каб уладкаваць сумеснае жыццё. Ён даступны «quelle que soit votre nationalité». Умовы: абодва паўналетнія, ніхто не ў шлюбе і не ў іншым PACS, няма блізкага сваяцтва. Замежніку павінна быць столькі гадоў, колькі лічыцца паўналеццем у яго краіне. Выключэнняў няма: «Aucune dispense n’est possible». Жыць разам у дзень рэгістрацыі не абавязкова, агульны адрас пацвярджаюць attestation sur l’honneur. Пасля разводу чакаць перад PACS не трэба.

Мэрыя, натарыус або консульства

• Мэрыя камуны вашага агульнага жыхарства - бясплатна. Прыходзьце асабіста і ўдваіх; у частцы камун можна спачатку даслаць анлайн-папярэднюю заяўку. Копію дамовы мэрыя не захоўвае, яе вяртаюць вам; калі страціце, копію дамовы ўжо не атрымаць.
• Натарыус - платна, арыгінал захоўвае ён. 101,41 € з ПДВ за складанне дамовы і 125 € фіксаванай пошліны за рэгістрацыю, плюс магчымыя фармальнасці (натарыяльныя копіі, адзнакі ў актах). У суме не менш за 226,41 € - гэта наш падлік, адной лічбай service-public яе не называе. Калі дакументы пра грамадзянскі стан натарыус запытвае за вас, дададуцца яго выдаткі на гэта.
• Консульства Францыі - калі вы жывяце за мяжой, бясплатна.

Дакументы замежніка

• сумесная дэкларацыя (cerfa 15725) і дамова (свой тэкст або cerfa 15726) па-французску, з абодвума подпісамі і абавязковай фразай пра PACS «régi par les dispositions de la loi du 15 novembre 1999 modifiée et les articles 515-1 à 515-7 du code civil»;
• дзейны дакумент з фота: пашпарт, тытул побыту;
• калі вы нарадзіліся за мяжой - certificat de non-Pacs менш за 3 месяцы і certificat de coutume (пры двух грамадзянствах - на кожнае);
• пасведчанне аб нараджэнні не старэйшае за 6 месяцаў на дзень рэгістрацыі, з прысяжным перакладам і апостылем або легалізацыяй, дзе трэба.

Замежнікам, якія нарадзіліся за мяжой, PACS для трэціх асоб пачынае дзейнічаць пасля запісу ў асобны рэестр PACS замежнікаў пры цэнтральнай службе актаў грамадзянскага стану МЗС. Паміж партнёрамі ён дзейнічае з даты рэгістрацыі.

Што PACS дае і чаго не дае

Від на жыхарства, калі вы не з ЕС. Картка F31039 піша наўпрост: «Le fait d’être pacsé ne permet pas un droit automatique à une carte de séjour « vie privée et familiale ». Le Pacs constitue toutefois un élément d’appréciation en ce qui concerne les liens personnels en France». Прэфектура глядзіць, наколькі вашыя сувязі ў Францыі сапраўдныя, даўнія, цесныя і ўстойлівыя, на што вы жывяце і як уліліся ў жыццё краіны. Гэта яе ацэнка, а не права паводле закона. У гэтую ацэнку ўваходзіць PACS і з французам, і з еўрапейцам, і з замежнікам, які жыве ў Францыі легальна (F1026, F31039).

Від на жыхарства, калі вы з ЕС або Швейцарыі. Можна атрымаць карту як партнёр француза, калі дакажаце мінімум год сумеснага жыцця ў Францыі і (або) за мяжой. Карта бясплатная, на тэрмін ад 1 да 5 гадоў, але неабавязковая: «elle est facultative» (F21849).

Грамадзянства. «Il n’existe pas de procédure d’acquisition de la nationalité française à la suite de la conclusion d’un Pacs avec un Français, à la différence du mariage» (F1026). Як атрымліваюць грамадзянства праз шлюб - у гідзе Грамадзянства Францыі.

Якія бываюць карты і на якіх падставах іх даюць - у гідзе Від на жыхарства ў Францыі: якую карту выбраць. Як перавезці ў Францыю мужа ці жонку і дзяцей - у гідзе Уз’яднанне сям’і ў Францыі.

І яшчэ адзін практычны момант: партнёр па PACS мае права на дні адпачынку пры нараджэнні або ўсынаўленні дзіцяці (F1026). Пра дэкрэт і выплаты - у гідзе Роды ў Францыі.

Развод

Адвакат патрэбны пры любым відзе разводу. Колькі адвакатаў - залежыць ад віду: пры разводзе ў натарыуса і ў спрэчных судовых разводах у кожнага свой, а пры судовым разводзе па згодзе можна ўзяць аднаго агульнага (F35800, F10567).

Па ўзаемнай згодзе, без суда

Падыходзіць, калі вы згодныя і наконт самога разводу, і наконт усіх яго наступстваў. Тлумачыць прычыны не трэба.

1. Муж і жонка бяруць кожны свайго адваката: «Il n’est pas possible d’avoir un seul avocat pour les 2 époux».
2. Адвакаты рыхтуюць пагадненне: бацькоўская ўлада, кампенсацыйная выплата (будзе ці не), падзел маёмасці або заява, што дзяліць няма чаго, прозвішча.
3. 15 дзён на роздум; падпісваць можна толькі пасля іх.
4. На працягу 7 дзён пасля подпісу адзін з адвакатаў перадае пагадненне натарыусу, а той дэпануе яго на працягу 15 дзён пасля атрымання. Дэпанаванне каштуе 41,20 € без ПДВ (49,44 € з ПДВ).
5. Абскардзіць такі развод нельга. Адзнака ў актах грамадзянскага стану абавязковая.

Кампенсацыйную выплату тут вырашаюць у самім пагадненні: пасля рэгістрацыі ў натарыуса прасіць яе ўжо нельга (F1760).

Калі адзін з мужа і жонкі пад аховай (protection des majeurs), развод па ўзаемнай згодзе немагчымы (F10567). Калі непаўналетняе дзіця просіць, каб яго выслухаў суддзя, без суда таксама нельга: пагадненне зацвярджае суддзя па сямейных справах, і шлюб скасаваны праз 15 дзён пасля таго, як рашэнне стала канчатковым.

Важна для грамадзян краін СНД. F10567 папярэджвае: калі развод трэба прызнаць у іншай краіне, праверце, ці прызнае яна развод, аформлены не суддзёй. Даведацца гэта загадзя можна ў консульстве сваёй краіны.

Судовыя разводы

Даказаць асобнае жыццё дапамагаюць іншая дамова арэнды, рахункі за газ або электрычнасць, даведка пра пражыванне ў блізкіх, канстатацыя commissaire de justice, паказанні сведак (F10568).

Як ідзе працэдура (F35837). Справу вядзе суддзя па сямейных справах (JAF). Калі абодва згодныя развесціся, можна падаць сумесную заяву. Да іска дадаюць гербавую марку 50 €, акрамя тых, хто атрымлівае aide juridictionnelle. Адказчык павінен знайсці адваката на працягу 15 дзён пасля атрымання іска, без адваката ён у працэсе не ўдзельнічае. Далей:

1. пасяджэнне пра арыентацыю і часовыя меры: дзе хто жыве, утрыманне мужа ці жонкі па devoir de secours, дзеці;
2. падрыхтоўка справы (mise en état);
3. спрэчкі бакоў;
4. рашэнне. Абскардзіць яго можна на працягу 1 месяца з дня ўручэння.

З 1 студзеня 2021 года, паводле рэформы з закона ад 23 сакавіка 2019 года, прымірэнчай фазы больш няма: спрэчны развод адразу пачынаецца з гэтага пасяджэння (Мінюст, зборнік статыстыкі 2025 года).

Які суд. Суд па месцы жыхарства сям’і; калі вы жывяце асобна - па месцы таго з бацькоў, з кім жывуць непаўналетнія дзеці; у астатніх выпадках - па месцы адказчыка. Пры сумеснай заяве - па месцы любога з мужа і жонкі, на ваш выбар.

Што вырашае суддзя. Кампенсацыйную выплату, дзе жывуць дзеці і аліменты на іх, права карыстацца прозвішчам мужа ці жонкі. Кампенсацыйная выплата (prestation compensatoire) выраўноўвае розніцу ў становішчы, якую стварае развод, і звычайна плаціцца капіталам. Суддзя глядзіць на працягласць шлюбу, узрост і здароўе, кваліфікацыю, даходы і маёмасць, на тое, чым кожны ахвяраваў у кар’еры дзеля дзяцей. Табліц сум на афіцыйнай старонцы няма. Калі развод стаў канчатковым, прасіць выплату позна (F1760). У партнёраў па PACS і пар у concubinage такой выплаты няма: пры «rupture abusive» можна толькі прасіць у суддзі кампенсацыі шкоды.

Колькі каштуе і колькі доўжыцца

Агульнай цаны разводу няма: «Le coût du divorce varie en fonction des honoraires des avocats, des biens à partager, des frais du notaire et de procédure» (F10567). Ганарары адвакатаў вольныя, іх фіксуюць у пагадненні пра ганарар. Пры малых даходах ёсць aide juridictionnelle. Вядомыя сумы - у табліцы ў пачатку старонкі: 41,20 € за дэпанаванне, 50 € гербавага збору, 1,10 % з падзелу маёмасці (або 125 € пры маёмасці да 5 000 €), плюс натарыяльныя выдаткі, калі дзеліце нерухомасць.

Тэрміны. Для разводу ў натарыуса афіцыйныя старонкі называюць толькі этапы: 15 дзён роздуму, 7 дзён на перадачу натарыусу, 15 дзён на дэпанаванне. Для судовага разводу свежых сярэдніх тэрмінаў няма: у зборніку Мінюста 2025 года сказана, што даных за 2021 год і пазней на момант публікацыі няма. Лічбы, якія там ёсць, апісваюць старую працэдуру, і як адказ на пытанне «колькі» мы іх не прыводзім.

Замежнікі: у якім судзе разводзіцца

Для грамадзян ЕС у service-public ёсць асобная старонка (F36419, рэгламент ЕС 2019/1111): французскі суд кампетэнтны, напрыклад, калі вы абодва жывяце ў Францыі, калі апошняе агульнае жыхарства было ў Францыі і адзін з вас там застаўся, або калі вы падаяце сумесна і адзін з вас жыве ў Францыі.

Для грамадзян краін не з ЕС такой старонкі мы ў service-public не знайшлі, і правілы ЕС на вас пераносіць нельга. Які суд кампетэнтны і па праве якой краіны будуць разводзіць, афіцыйныя старонкі для гэтага выпадку не разбіраюць. Гэта пытанне да адваката да падачы.

Развод, атрыманы за мяжой

Адзнака пра замежны развод у французскіх актах патрэбная, толькі калі шлюб быў заключаны ў Францыі або адзін з вас француз. «Si vous et votre ex-époux ou épouse êtes tous les 2 de nationalité étrangère et que vous vous êtes mariés à l’étranger, vous ne pouvez pas faire mentionner le divorce en France» (F38127). Большасці пар з СНД, якія ўзялі шлюб дома, гэтая працэдура не патрэбная.

Калі адзнака патрэбная:

• развод у краіне ЕС (акрамя Даніі) - заява ў мэрыю месца шлюбу або, калі шлюб быў за мяжой і ўнесены ў французскія акты, у цэнтральную службу актаў грамадзянскага стану ў Нанце; да яе копія рашэння з перакладам у акрэдытаванага перакладчыка (traducteur agréé), даведка суда пра тое, што рашэнне выканальнае, выпіскі з актаў;
• развод па-за ЕС або ў Даніі - спачатку праверка пракурорам (vérification d’opposabilité): пракурор суда месца шлюбу або, калі шлюб быў за мяжой, tribunal judiciaire de Nantes. Ён глядзіць, каб рашэнне не супярэчыла публічнаму парадку і былі захаваныя правы абодвух бакоў. Адвакат не абавязковы; абавязковы, толькі калі пасля адмовы вы ідзяце ў суд. Тэрмінаў разгляду картка не называе.

Служба ў Нанце наведвальнікаў не прымае, толькі лісты.

Калі першы шлюб быў за мяжой паміж замежнікамі і вы зноў бераце шлюб у Францыі, адзнака не патрэбная: мэрыя папросіць канчатковае рашэнне аб разводзе з прысяжным перакладам (F930).

Глядзіце таксама

• Пераезд на поўдзень Францыі: дакументы пакрокава
• Від на жыхарства ў Францыі: якую карту выбраць
• Уз’яднанне сям’і ў Францыі
• Titre de séjour: від на жыхарства ў Францыі
• Грамадзянства Францыі: натуралізацыя і праз шлюб
• Апостыль, прысяжны пераклад і дыплом для Францыі
• Роды ў Францыі: дэкрэт і выплаты
• Падаткі ў Францыі