Дакументы
Carte Vitale і sécu: медстрахоўка ў Францыі
Французская медстрахоўка (sécurité sociale) пакрывае 70–80% выдаткаў на здароўе і абавязковая для ўсіх рэзідэнтаў. Аформіць яе праз CPAM можна ўжо праз 3 месяцы законнага пражывання — зялёная Carte Vitale прыйдзе прыкладна за 2–4 тыдні.
Французская сістэма аховы здароўя лічыцца адной з лепшых у свеце. Галоўнае — разабрацца ў абрэвіятурах і своечасова падаць дакументы. Гэты даведнік напісаны спецыяльна для беларускамоўных перасяленцаў.
Што такое sécu і навошта яна патрэбна
Sécu — народная назва sécurité sociale, абавязковай дзяржаўнай сістэмы медычнага страхавання Францыі. Яна кампенсуе большую частку выдаткаў на лекараў, бальніцы, аналізы і лекі.
Рэальныя лічбы кампенсацыі (2025–2026):
| Від паслугі | Тарыф CPAM | Кампенсацыя sécu |
|---|---|---|
| Наведванне médecin traitant (secteur 1) | 30 € | ~70% = 19 € |
| Шпіталізацыя | па тарыфе | ~80% |
| Псіхіятр / псіхолаг (secteur 1) | па тарыфе | 70% |
| Стаматолаг (базавыя паслугі) | па тарыфе | ~70% базы |
Пры кожным наведванні лекара аўтаматычна ўтрымліваецца participation forfaitaire — 2 € — гэта франшыза, якую sécu не кампенсуе.
PUMA — хто можа зарэгістравацца
З 2016 года ў Францыі дзейнічае PUMA (Protection Universelle Maladie). Вы маеце права на sécu, калі:
- працуеце ў Францыі (афіліяцыя праз працадаўцу, з першага рабочага дня);
- пражываеце законна і стабільна не менш за 3 месяцы — без трудавога дагавора.
Для грамадзян краін па-за ЕС важна наяўнасць дзейнага titre de séjour. Студэнты з доўгатэрміновай візай рэгіструюцца праз партал etudiant-etranger.ameli.fr.
Дакументы і парадак рэгістрацыі ў CPAM
Рэгістрацыя адбываецца праз CPAM — Caisse Primaire d’Assurance Maladie — касу па месцы вашага пражывання. Знайсці сваю CPAM можна на ameli.fr.
Пералік дакументаў
- Пасведчанне асобы: пашпарт або titre de séjour — дзейны
- Justificatif de domicile: рахунак EDF, квітанцыя арэнды — не старэй за 3 месяцы
- Пацвярджэнне даходаў за апошнія 12 месяцаў
- RIB (рэквізіты французскага банкаўскага рахунку)
- Метрыка аб нараджэнні — у перакладзе прысяжнага перакладчыка (traducteur assermenté)
Спосабы падачы
- Анлайн праз ameli.fr
- Асабіста ў CPAM — рэкамендуецца папярэдні запіс
- Поштай рэкамендаваным лістом
Тэрмін апрацоўкі — ад 1 да 3 месяцаў.
Нумар sécu і атэстацыя
Пасля падачы CPAM прысвойвае NIA — часовы 15-значны нумар. Па ім ужо можна атрымліваць кампенсацыі. Пасля поўнай праверкі прысвойваецца пастаянны NIR.
Папрасіце ў CPAM attestation de droits — гэты дакумент прымаецца ва ўсіх медыцынскіх установах.
Carte Vitale — калі прыйдзе
Зялёная чыпавая карта даступная толькі пасля атрымання сталага NIR.
Тэрміны (2025–2026):
- Анлайн-заяўка — каля 2 тыдняў
- Заяўка па пошце — каля 3 тыдняў
Карта бясплатная. Запыты на аплату — махлярства.
Médecin traitant — як абраць
Médecin traitant — ваш пастаянны тэрапеўт, аб’яўлены ў CPAM. Без яго кампенсацыя падае з 70% да 30%.
Аб’явіць яго можна праз кабінет ameli.fr або непасрэдна пры першым наведванні лекара — ён сам аформіць дэкларацыю. Акулісты, гінеколагі, псіхіятры і стаматолагі — выключэнне: да іх можна звяртацца напрамую.
Mutuelle — ці патрэбна яна вам
Sécu пакрывае базу, але не ўсё. Mutuelle — дадатковая страхоўка для пакрыцця астатніх ~30%.
| Варыянт | Для каго | Кошт |
|---|---|---|
| Mutuelle ад працадаўцы | Найманыя работнікі | ад ~8 € / міс |
| Індывідуальная mutuelle | Самазанятыя, беспрацоўныя | 20–150 € / міс |
| CSS бясплатная | Даход да 10 339 € / год (1 чал.) | Бясплатна |
| CSS платная | Даход да 13 957 € / год (1 чал.) | да ~30 € / міс |
Парогі CSS дзейнічаюць з 1 красавіка 2025 года.
У суполцы «Вайб Поўдня Францыі» рэгулярна абмяркоўваюць канкрэтныя CPAM па гарадах, раяць généralistes, якія прымаюць новых пацыентаў, і дзеляцца шаблонамі лістоў.
Чат суполкі «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме — пераезд, медыцына і жыццё на поўдні Францыі