Грамадзянства Францыі: натуралізацыя, шлюб, тэрміны 2026

Грамадзянства - канец шляху, які пачынаецца з візы і віду на жыхарства. Яно дае французскі пашпарт і грамадзянства ЕС. Тут разбіраем два галоўныя легальныя шляхі і патрабаванні, якія змяніліся ў 2026 годзе. Усе лічбы ніжэй узяты са старонак service-public і міністэрстваў, а побач названы картка і дата яе праверкі.

Натуралізацыя па дэкрэце: колькі гадоў пражывання трэба

Гэта класічны шлях для тых, хто легальна жыве ў Францыі. Паводле карткі F2213 (service-public, праверана 16 ліпеня 2026) тэрмін залежыць ад сітуацыі:

Тэрмін - не адзіная ўмова. Вам павінна быць 18 гадоў (заяву можна падаць з 17). На момант падпісання дэкрэта вы мусіце жыць у Францыі: тут цэнтр вашых матэрыяльных інтарэсаў і сям’і, а калі муж, жонка або дзеці жывуць за мяжой, у грамадзянстве могуць адмовіць. Пры падачы патрэбны чынны titre de séjour (акрамя грамадзян краін ЕЭЗ і Швейцарыі), устойлівы і дастатковы даход, і не павінна быць прысуду да зняволення без адтэрміноўкі на 6 месяцаў і болей.

Грамадзянства па шлюбе: колькі гадоў шлюбу трэба

Гэта асобны шлях для мужоў і жонак грамадзян Францыі, і афармляецца ён дэкларацыяй, а не дэкрэтам. Паводле карткі F2726 (праверана 1 мая 2026):

Муж ці жонка мусіць быць французам у дзень вяселля і заставацца ім з тых часоў. Шлюб, заключаны за мяжой, павінен быць унесены ў французскія рэестры актаў грамадзянскага стану. Сумеснае жыццё (матэрыяльнае і эмацыйнае) мусіць быць бесперапынным з моманту шлюбу, а ў дзень падачы патрэбны чынны titre de séjour.

Пасля падачы выклікаюць на сумоўе абодвух мужа і жонку: правяраюць, што вы сапраўды жывяце разам, і вашу асіміляцыю. Потым выдаюць распіску. У міністэрства ёсць 1 год з распіскі, каб адмовіць у рэгістрацыі дэкларацыі (2 гады, калі пачата працэдура пярэчання), а адмову аспрэчваюць у tribunal judiciaire па месцы жыхарства на працягу 6 месяцаў. Грамадзянства па шлюбе набывае моц з даты падачы дэкларацыі.

Які ўзровень французскай патрэбны: B2

З 1 студзеня 2026 года для абодвух шляхоў патрэбна французская не ніжэй за B2 вусна і пісьмова (service-public, картка F11926). Паводле даклада Сената ад 24 лістапада 2025 года, павышэнне для натуралізацыі ўвёў артыкул 20 закона ад 26 студзеня 2024 года; service-public у падставах называе яшчэ і дэкрэт № 2025-648 ад 15 ліпеня 2025 года, які змяніў дэкрэт № 93-1362.

Узровень пацвярджаюць адным з дакументаў:

• diplôme national du brevet;
• дыплом дзяржаўнага ўзору або прафесійная сертыфікацыя не ніжэй за ўзровень 3;
• любы дыплом, які пацвярджае французскую не ніжэй за B2;
• атэстат TCF (France Éducation international) або TEF (CCI Paris), выдадзены менш як 2 гады таму.

Без моўнага дакумента можна абысціся, калі хвароба або інваліднасць робяць праверку немагчымай (патрэбна медыцынская даведка). Пры натуралізацыі па дэкрэце ёсць яшчэ адно выключэнне: бежанцы і асобы без грамадзянства старэйшыя за 70 гадоў, якія жывуць у Францыі з чынным titre de séjour не менш за 15 гадоў.

Грамадзянскі іспыт (examen civique): толькі для натуралізацыі па дэкрэце

З 1 студзеня 2026 года той, хто ідзе па дэкрэце, здае грамадзянскі іспыт. Пры дэкларацыі па шлюбе (як і ў іншых выпадках дэкларацыі: продак або брат ці сястра грамадзяніна Францыі) іспыт не здаюць. Што трэба ведаць:

• тэст на французскай, 40 пытанняў з выбарам адказу: на веды і на сітуацыі; тэмы - гісторыя Францыі, прынцыпы, сімвалы і інстытуты Рэспублікі, ажыццяўленне грамадзянства, месца Францыі ў Еўропе і свеце;
• здадзены пры 32 правільных адказах (80 %); доўжыцца не болей за 45 хвілін;
• праходзіць на кампутары або планшэце ў цэнтры, акрэдытаваным CCI Paris Île-de-France або France Éducation international (не анлайн з дому);
• цану вызначае сам цэнтр, ад 60 € да 80 €; пераздаваць можна колькі заўгодна разоў;
• хто жыве за мяжой, даведваецца парадак у Французскім інстытуце, Alliance française або консульстве.

Паводле адказу МУС ад 11 жніўня 2026 года, на 26 мая 2026 года іспыт прымалі 444 цэнтры ва ўсіх дэпартаментах; яго здалі 71 125 чалавек, сярэдні працэнт поспеху - 81 %. Гэтыя лічбы па ўсіх відах іспыту, не толькі па натуралізацыі. Калі на іспыце злавяць на падмане, здаваць яго забароняць на 2 гады.

Як падаць заяву і якія дакументы патрэбны

Заяву на натуралізацыю падаюць анлайн. Поштай, у платформу натуралізацыі па месцы жыхарства, - толькі калі анлайн падаць не ўдалося, і з пацвярджэннем гэтага (ліст цэнтра падтрымкі ANTS або дакумент прэфектуры). Іншых плацяжоў дзяржаве няма: service-public папярэджвае, што прыватныя сайты прапануюць платную «дапамогу» (напрыклад, запіс у прэфектуру), а сама працэдура, апрача тымбра, бясплатная.

Тымбр - 255 € з 1 мая 2026 года (у Гвіяне 127,50 €), раней было 55 €. Дакументы для анлайн-заявы (F2213):

• тымбр 255 €;
• копія чыннага titre de séjour (грамадзян ЕС, ЕЭЗ і Швейцарыі гэта не тычыцца), дакумент, які сведчыць асобу;
• дакументы пра грамадзянскі стан і грамадзянства;
• дакументы пра жыллё, даходы і падаткі;
• дыплом або атэстат пра французскую не ніжэй за B2 і даведка пра паспяховы грамадзянскі іспыт;
• дакументы пра сям’ю;
• калі вы жывяце ў Францыі менш за 10 гадоў - даведка пра несудзімасць з краіны (краін), дзе вы жылі.

Да дакументаў на замежнай мове прыкладаюць пераклад, зроблены перакладчыкам з акрэдытацыяй (traducteur agréé), а частку дакументаў трэба легалізаваць або засведчыць апостылем. Пералік дакументаў - на service-public (картка F2213); які орган ставіць апостыль і ў якім парадку робяць пераклад, мы разабралі ў гідзе Апостыль, прысяжны пераклад і дыплом для Францыі; служба, якая вядзе дасье, можа запытаць дадатковыя дакументы і прызначыць тэрмін: калі яго прапусціць, дасье могуць закрыць без разгляду.

Тэрміны разгляду і сумоўе

У адміністрацыі максімум 18 месяцаў з моманту выдачы распіскі (récépissé) пра поўнае дасье; 12 месяцаў, калі на дату распіскі вы жывяце ў Францыі не менш за 10 гадоў. Тэрмін можна адзін раз падоўжыць на 3 месяцы з матывіроўкай.

Калі заяву можна прыняць да разгляду, вас выклікаюць на сумоўе ў прэфектуру. Там правяраюць асіміляцыю і прыхільнасць каштоўнасцям Рэспублікі, а напрыканцы падпісваюць Хартыю правоў і абавязкаў французскага грамадзяніна. Паралельна ідзе праверка грамадзянскіх паводзін (напрыклад, выплаты падаткаў) і судзімасцей у Францыі і за мяжой.

Дэкрэт набывае моц у дзень падпісання. Непаўналетнія дзеці, якія жывуць з вамі, становяцца французамі, калі названы ў дэкрэце. Дэкрэт могуць адклікаць на працягу 2 гадоў пасля публікацыі, калі ўмовы не выкананы, а пры падмане - на працягу 2 гадоў пасля яго выяўлення.

Калі адмовяць

Адмова бывае праз недапушчальнасць (не выкананы ўмовы закона) або немэтазгоднасць (атрымаць грамадзянства пакуль нельга): тады заяву адхіляюць або адкладаюць на тэрмін (ajournement), напрыклад каб вы ўмацавалі прафесійную інтэграцыю. Новую заяву менш чым праз 5 гадоў пасля адхілення могуць пакінуць без разгляду.

Абскарджанне анлайн-дасье ідзе ў два крокі. Спачатку абавязковая скарга міністру на працягу 2 месяцаў праз асабісты кабінет. Потым, пры адмове або без адказу на працягу 4 месяцаў, - іск у адміністрацыйны суд Нанта, на яго 2 месяцы. Па шлюбе тэрмін іншы - 6 месяцаў і tribunal judiciaire (гл. вышэй).

Што дае грамадзянства

• Можна запытаць французскае пасведчанне асобы (carte nationale d’identité) і пашпарт.
• Грамадзянін краіны ЕС аўтаматычна становіцца грамадзянінам ЕС: ён мае права жыць і працаваць у іншай краіне ЕС без візы і дазволаў, галасаваць і вылучацца на муніцыпальных выбарах і выбарах у Еўрапарламент там, дзе жыве.
• Падвойнае грамадзянства Францыя дапускае: закон не патрабуе адмаўляцца ад ранейшага. Нюанс: француз з двума грамадзянствамі, які жыве ў краіне другога, не можа спасылацца там на французскае. Правілы другой краіны ўдакладняйце ў яе консульстве.

Пытанні пра грамадзянства і іспыт можна задаць у нашым чаце супольнасці.

Чат супольнасці «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме - дакументы, натуралізацыя і жыццё на поўдні

Глядзіце таксама:

• Як пераехаць у Францыю: усе легальныя шляхі
• Titre de séjour: від на жыхарства пакрокава
• Вучоба ў Францыі
• Французская для віду на жыхарства і грамадзянства: A2, B1, B2 і экзамен