Медыцына, школа і жыллё ў Манака 2026: CCSS, CHPG, запіс

Медыцынскую страхоўку ў Манака дае не французская CPAM, а сацыяльныя касы княства: наёмнаму работніку CCSS адкрывае правы пасля 120 гадзін працы ў месяц і вяртае, як правіла, 80 % свайго тарыфу. Хто без сацстрахоўкі, той плаціць за бальніцу па ўрадавых тарыфах: суткі хірургіі ў CHPG у 2026 годзе каштуюць 1 898,66 €. Школа абавязковая з 6 да 16 гадоў для дзяцей, якія жывуць у княстве, а квадратны метр жылля ў 2025 годзе каштаваў у сярэднім 57 569 €. Мы, «Вайб Поўдня Францыі», сабралі гэта па парталах урада Манака, сайце сацыяльных кас, Journal de Monaco і справаздачы статыстычнай службы IMSEE; прэсу падпісалі як прэсу. Мы не лекары і не страхавыя агенты, свой выпадак удакладняйце ў касе. Спытаць тых, хто жыве і працуе побач з княствам, можна ў чаце супольнасці «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме - Манака, Ніца, Ментон і ўвесь поўдзень Францыі, там 700+ удзельнікаў.

Карта рэзідэнта, віза D і грамадзянства разабраныя на старонцы пераезд у Манака, зарплаты і найм - у працы і зарплатах у Манака, падаткі - у падатках у Манака, хто там жыве і дзе начуюць тыя, хто там працуе, - у гідзе «Рускія ў Манака». Тут побыт: лекар, бальніца, школа, дах над галавой і дарога з Ніцы.

Коратка: медыцына, школа і жыллё ў Манака ў лічбах

Як уладкавана медыцына ў Манака: CCSS і CAMTI

У Манака дзве касы пад агульным дахам Caisses Sociales de Monaco: наёмных работнікаў страхуе CCSS, самазанятых - CAMTI. Раздзелы для застрахаваных на сайце кас падзеленыя так: наёмны работнік, самазаняты, беспрацоўны, пенсіянер, інвалід. Асобнага раздзела для рэзідэнта, які не працуе і жыве на ашчаджэнні, там няма, і гэта варта ведаць яшчэ да пераезду.

Правы наёмнага работніка адкрываюцца не з першага дня. Трэба набраць 120 гадзін працы за каляндарны месяц або папярэднія 30 дзён («de 120 heures de travail ou assimilées au cours du mois civil ou des trente jours précédents») або 200 гадзін за квартал. Нумар у CCSS работнік атрымлівае разам з дазволам на працу, а афармляе яго працадаўца праз Service de l’Emploi.

Колькі вяртаюць, каса піша так: «This rate is generally 80%… However, the rate is 100% if the insured comes under one of the cases for exemption from patient contribution» (Caisses Sociales de Monaco, англамоўная старонка пра лекараў). Па-просту: як правіла, 80 % пры лячэнні па-за бальніцай і 100 %, калі вас вызвалілі ад даплаты. Лічаць ад тарыфу, а не ад рахунку: калі лекар працуе без дагавора з касай, абавязкаў наконт ганарараў у яго няма, і розніцу, як мы разумеем, вы аплачваеце самі. Пытайцеся пра дагавор да прыёму, як і ў Францыі.

Картку застрахаванага (carte d’immatriculation) паказваюць лекару, дантысту, фармацэўту і ўсім спецыялістам з дагаворам; паводле ліста кас за кастрычнік 2026 года, яна патрэбна, каб атрымліваць кампенсацыю («Afin de pouvoir bénéficier de mes remboursements, je dois justifier de ma couverture sociale»). Ёсць і лічбавая картка ў асабістым кабінеце. Каса прымае на 11 rue Louis Notari, пн-пт 8:30-12:00 і 13:30-17:00.

Хто з сям’і застрахаваны разам з работнікам

Муж ці жонка - калі «habituellement résider en Principauté ou dans les Alpes-Maritimes», не працуе і не мае правоў у іншай сістэме. Дзеці - да 21 года, а да 26 - калі вучацца ў навучальнай установе княства і кіраўнік сям’і жыве ў Манака; жыць яны таксама павінны ў Манака або ў Прыморскіх Альпах, калі не вучацца і не лечацца ў іншым месцы. Тое ж правіла пра жыхарства каса піша і для сям’і беспрацоўнага, які раней быў застрахаваны (старонка для беспрацоўных, адкрыта 29.10.2026).

Што з гэтага вынікае на практыцы: сям’я можа жыць у Ментоне або ў Ніцы, а страхоўка ў яе застаецца манакская. А вось калі сям’я жыве ў Італіі, у Вентымільі, умова пра жыхарства, як мы разумеем, не выконваецца: такога выпадку старонка не разбірае, спытайце ў касе.

Ці патрэбна медстрахоўка для карты рэзідэнта без працы?

Шчыра: па першакрыніцы мы гэтага не ведаем. Партал MonServicePublic пералічвае ўмовы карты рэзідэнта (старонка «How to apply for a residence permit», адкрыта 29.10.2026):

• жыллё, дастатковае для ўсіх, хто будзе жыць з вамі;
• дастатковыя сродкі: каго ўтрымлівае сваяк або партнёр, той прыносіць дэкларацыю пра падтрымку і яго даходы, у астатніх выпадках - даведку манакскага банка не старэйшую за месяц або іншае пацверджанне па ўзгадненні з Section des Résidents; дастатковую суму вызначае банк;
• даведка пра адсутнасць судзімасці і пасведчанне аб нараджэнні не старэйшыя за тры месяцы;
• пашпарт, а грамадзянам краін па-за ЕЭЗ - з візай D.

Першая карта каштуе 80 €. Медыцынскай страхоўкі ў гэтым пераліку няма ўвогуле.

Прыватныя гіды і агенцтвы пішуць, што страхоўка «абавязковая». Мы гэтую фразу не паўтараем: на дзяржаўным партале яе няма. Раздзела для рэзідэнта без працы няма і на сайце кас, і як такому рэзідэнту застрахавацца ў касах, адкрытыя намі старонкі не тлумачаць. На партале MonServicePublic ёсць раздзелы пра дзяржаўную медыцынскую дапамогу (aide médicale de l’État) і пра субсідыярнае пакрыццё (Couverture Médicale Subsidiaire), але іх умоў мы не адкрывалі. Перад падачай спытайце ў Section des Résidents, у французскім консульстве, дзе атрымліваеце візу D, і ў Caisses Sociales, які поліс ад вас чакаюць.

Бальніца CHPG: адрас, неадкладная дапамога і кошт без страхоўкі

Бальніца княства - Centre Hospitalier Princesse Grace (CHPG), 1, avenue Pasteur. Тэлефон неадкладнай дапамогі на сайце бальніцы - +377 97 98 97 69; асобнага адраса ў аддзялення неадкладнай дапамогі на старонцы «Accès au CHPG» няма.

Калі сацстрахоўкі ў вас няма або ёсць толькі прыватная, CHPG лічыць знаходжанне па сутачных тарыфах, якія ўрад зацвердзіў з 1 студзеня 2026 года (Journal de Monaco № 8782, 16.01.2026). Некалькі радкоў з гэтай табліцы, цана за суткі:

Паводле нашага разліку, тры дні ў хірургіі без страхоўкі - гэта 5 695,98 € толькі за знаходжанне. Усяго ў табліцы 27 радкоў, мы прывялі шэсць. Цэн кансультацыі і візіту ў аддзяленне неадкладнай дапамогі ў гэтым тэксце няма, і ў іншых адкрытых намі крыніцах мы іх не знайшлі. Таму, калі вы едзеце ў Манака з прыватным полісам, праверце, ці пакрывае ён бальніцу па гэтых тарыфах.

Школа ў Манака: узрост, запіс і дэрагацыя

Вучыцца абавязкова з 6 да 16 гадоў манегаскам і ўсім дзецям, якія жывуць у Манака: «All children aged six to sixteen who are Monegasque nationals or living in Monaco must be enrolled» (MonServicePublic, англамоўная версія старонкі). У першы клас бяруць дзяцей, якім ужо 6 гадоў або споўніцца 6 у першым трыместры навучальнага года. Дзяржаўную школу вызначае раён, дзе вы жывяце.

Запіс у пачатковую школу на 2026-2027 год ішоў з панядзелка 5 студзеня па пятніцу 13 сакавіка 2026 года ўключна. Анлайн - праз MonGuichet.mc, на паперы - толькі па запісе ў сакратарыяце школы. Рэзідэнт дадае дакумент апекуна і пацверджанне жыхарства: дзейную carte de séjour, а калі ёй больш за шэсць месяцаў, certificat de résidence. Калі родная мова дзіцяці не французская, яно праходзіць кантрольны тэст на ўзровень.

У калежа і ліцэяў свае тэрміны. Паводле Monaco Tribune (06.01.2026, прэса), Collège Charles III прымаў заяўкі з 1 мая па 19 чэрвеня, ліцэі - з 12 студзеня па 19 чэрвеня. Дат на 2027-2028 год да 29 кастрычніка 2026 года мы не бачылі; арыенцір - кампанія гэтага года, студзень-сакавік.

Калі вы жывяце ў Францыі

Для дзіцяці з Ніцы, Ментона або Басалея школа Манака не зачыненая, але аўтаматычна яго не возьмуць. Monaco Tribune (06.01.2026, прэса) пісала, што сем’і, якія жывуць па-за Манака, просяць дэрагацыю ў DENJS да 1 мая 2026 года. Колькі месцаў атрымліваюць дзеці нерэзідэнтаў, афіцыйная старонка не кажа, але піша, што пры размеркаванні месцаў у пачатковых школах прыярытэт у дзяцей, якія жывуць у сектары школы (манегаскаў і рэзідэнтаў) і падалі заяўку ў тэрмін. Калі вы жывяце ў Манака і хочаце школу не свайго раёна, ліст у DENJS таксама да 1 мая, а пакуль чакаеце адказу, дзіця запісанае ў школу раёна.

Ці бясплатная дзяржаўная школа, старонка прама не піша: пра плату за запіс у ёй ні слова. Таму і мы гэтага не сцвярджаем. Акрамя дзяржаўных школ і прыватных школ з дагаворам з дзяржавай, ёсць і прыватная International School of Monaco (ISM); яе праграмы і ўмовы мы па сайце школы не праверылі. Рускай школы ў Манака мы не знайшлі; пра школы выхаднога дня ў Францыі - на старонцы школа і дзіцячы сад у Францыі.

Жыллё ў Манака: што кажа IMSEE і чаго яна не лічыць

Квадратны метр у Манака ў 2025 годзе каштаваў у сярэднім 57 569 €, а ў Ларвота больш за 70 000 € («the price per square metre stands at €57,569 and even exceeds €70,000 in the Larvotto district», IMSEE, Real Estate Observatory 2025, люты 2026; PDF адкрылі 29.10.2026). Нядаўна пабудаванае жыллё IMSEE ацэньвае ў 65 602 € за метр. Цэны па кварталах і параўнанне з Ментонам - у гідзе «Рускія ў Манака».

Чаго ў гідзе няма, дык гэта структуры рынку. За 2025 год прайшло 493 здзелкі на 5,9 млрд €. Продажаў новага жылля было ўсяго 64, затое на 2,6 млрд €. Перапродажаў - 429, на 17,5 % больш, чым годам раней, і рэкордныя 3,2 млрд €; сярэдняя цана перапродажу, паводле зместу справаздачы, вырасла да 7,6 млн €. Інакш кажучы, на кожны продаж новага жылля прыпала амаль сем перапродажаў (наш разлік: 429 да 64).

Статыстыкі арэнды ў справаздачы няма: абсерваторыя лічыць толькі продажы прыватнага жылля. Лічбаў арэнды з блогаў і агенцтваў мы не бярэм. Для карты рэзідэнта жыллё пацвярджаюць дагаворам на электрычнасць або апошнім рахункам за яе, а далей паводле сітуацыі: арандатар - яшчэ і дагаворам арэнды, зарэгістраваным у падатковай Манака (Direction des Services Fiscaux), уласнік - натарыяльным актам (MonServicePublic). Як уладкаваныя дагавор і дасье ў Францыі, калі вырашыце жыць па той бок мяжы, - на старонцы арэнда жылля ў Францыі.

Як ездзіць з Ніцы ў Манака: аўтобус 600 і цягнік

Многія працуюць у Манака, а жывуць у Францыі, таму дарога - частка бюджэту. Аўтобус 600 Ніца - Манака - Ментон уваходзіць у сетку Zou! Proximité, і для яе брашура тарыфаў Zou! (чэрвень 2026) дае адзіную сетку цэн:

Асобнага радка для лініі 600 у брашуры няма, мы ўзялі сетку Proximité. Паводле нашага разліку, калі ездзіць туды і назад 20 дзён у месяц, разовымі білетамі выйдзе 88 €, з карткай Malin - 60 €, а месячны праязны - 33 €. Год за 347 € танейшы за дванаццаць месяцаў па 33 € на 49 €. У лютым 2026 года Monaco Tribune пісала пра 2,10 € па бескантактавай картцы; брашура перавозчыка навейшая, арыентуйцеся на яе.

Цягнік TER з Ніцы ідзе каля 20 хвілін, больш за 50 цягнікоў на дзень (брашура Акіянаграфічнага музея Манака, красавік 2026). Цану білета на цягнік мы па афіцыйнай крыніцы не праверылі, таму яе не пішам. Ёсць яшчэ Pass Sud Azur на 3, 7, 14, 30 або 365 дзён без абмежаванняў па сетках Прыморскіх Альпаў і Манака, але цэн у брашуры няма.

Куды звяртацца

Страхоўка - у Caisses Sociales, бальніца - CHPG, школа - DENJS. Адрасы і гадзіны мы ўзялі з афіцыйных старонак 25 і 29 кастрычніка 2026 года, перад візітам праверце іх яшчэ раз. Section des Résidents, Service de l’Emploi і падатковая - на старонцы пераезд у Манака.

• Caisses Sociales de Monaco (страхоўка CCSS для наёмных і CAMTI для самазанятых)11 rue Louis Notari, Monaco · пн-пт 8:30-12:00 і 13:30-17:00

  У наёмнага работніка правы адкрываюцца пасля 120 гадзін працы за месяц або 200 гадзін за квартал. Каса вяртае, як правіла, 80 % свайго тарыфу, пры вызваленні ад даплаты 100 %. Картку застрахаванага паказваюць лекару, дантысту і ў аптэцы, ёсць лічбавая версія ў асабістым кабінеце.

  Афіцыйны сайт - Caisses Sociales de Monaco (страхоўка CCSS для наёмных і CAMTI для самазанятых) →

• CHPG, Centre Hospitalier Princesse Grace (бальніца і неадкладная дапамога)1, avenue Pasteur, Monaco · неадкладная дапамога: тэл. +377 97 98 97 69

  Адрас і тэлефон неадкладнай дапамогі - з сайта бальніцы (адкрыта 29.10.2026); асобнага адраса ў аддзялення неадкладнай дапамогі на старонцы няма. Сутачныя тарыфы для пацыентаў без сацстрахоўкі зацвярджае ўрад у Journal de Monaco.

• DENJS (дэпартамент адукацыі, моладзі і спорту)

  Сюды пішуць, калі хочаце школу не свайго раёна (да 1 мая, MonServicePublic); сем’ям, якія жывуць не ў Манака, паводле Monaco Tribune (прэса) на 2026-2027 год трэба было падаць просьбу пра дэрагацыю да 1 мая 2026 года.

  Афіцыйны сайт - DENJS (дэпартамент адукацыі, моладзі і спорту) →

Чаго мы не знайшлі

• афіцыйнага тэксту пра медстрахоўку для рэзідэнта без працы;
• цэн кансультацыі і неадкладнай дапамогі CHPG для пацыентаў без страхоўкі;
• пацверджання, што дзяржаўная школа бясплатная, і колькасці месцаў для дзяцей нерэзідэнтаў;
• дат запісу ў школу на 2027-2028 год;
• статыстыкі арэнды ў Манака;
• афіцыйнай цаны білета TER Ніца - Манака і цаны Pass Sud Azur.

Наш чат і Манака

«Вайб Поўдня Францыі» - рускамоўная супольнасць у Тэлеграме, 700+ удзельнікаў: Манака, Ніца, Ментон і ўвесь поўдзень Францыі. Свайго досведу з лекарамі і школамі Манака ў нас пакуль няма, і мы так і пішам: Манака ў чаце згадвалі рэдка, а пра касы, CHPG або запіс у школу ніхто не пытаўся. Сустрэч на Блакітным беразе мы таксама пакуль не ладзілі.

Калі вы ўжо атрымалі картку CCSS, ляжалі ў CHPG або падавалі на дэрагацыю ў DENJS, раскажыце ў чаце: колькі чакалі адказу са школы, які поліс прынялі для карты рэзідэнта, што а восьмай раніцы едзе хутчэй - 600-ы ці цягнік. Такіх адказаў па-руску цяпер няма, і ваш стане першымі нашымі данымі на гэтай старонцы.

Чат супольнасці «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме - Манака, Ніца, Ментон і ўвесь поўдзень Францыі

Глядзіце таксама

• Пераезд у Манака: від на жыхарства, віза D, грамадзянства
• Праца і зарплаты ў Манака 2026
• Падаткі ў Манака
• Рускія ў Манака: гід для сваіх
• Медыцына, школа і жыллё ў Андоры
• Ніца: гід для сваіх
• Ментон: гід для сваіх
• Carte Vitale і медстрахоўка ў Францыі
• Школа і дзіцячы сад у Францыі
• Арэнда жылля ў Францыі
• Блакітны бераг
• Пераезд на поўдзень Францыі: дакументы па кроках