Падаткі ў Францыі: прыбытковы, для замежнікаў, ІП 2026

Французскія падаткі палохаюць складанасцю, але асноўная логіка простая. Францыя падаткуе паводле рэзідэнцтва, а не паводле пашпарта, і падатак прагрэсіўны. Разбярэмся па парадку - для тых, хто пераехаў і працуе ці фрылансіць. Лічбы ніжэй - на кастрычнік 2026 года; каля кожнай пазначана картка і дата яе праверкі.

Падатковая сістэма Францыі: якія падаткі плацяць усе

Амаль кожны, хто працуе або нешта купляе, плаціць сацыяльныя ўзносы CSG і CRDS (з зарплаты 9,2 % і 0,5 %) і TVA (20, 10, 5,5 або 2,1 % у кошце пакупак); прыбытковы падатак плацяць не ўсе, бо першая паласа шкалы - 0 %. Стаўкі звераны 26.10.2026. Вось кароткая карта:

CSG і CRDS. З зарплаты гэта 9,2 % CSG і 0,5 % CRDS (service-public, картка F2971, праверана 1 чэрвеня 2026). Лічаць іх не з усёй сумы, а з 98,25 % брута, пакуль яно не больш за 192 240 €; вышэй гэтага парога - са 100 %. Прыклад для брута 3 000 €: база 2 947,50 €, 9,7 % ад яе - каля 286 €. З CSG 6,8 % адымаюць ад даходаў пры разліку прыбытковага падатку. З пенсіі CSG бяруць па адной з чатырох стаўак: 0 % (вызваленне), 3,8 %, 6,6 % або 8,3 % - пра пенсіі падрабязней у гідзе Пенсія ў Францыі. З дапамогі па беспрацоўі - 3,8 % або 6,2 %, для невялікіх даходаў вызваленне.

З даходаў ад капіталу і ўкладанняў у 2026 годзе агульная стаўка вырасла да 18,6 %: 10,6 % CSG, 0,5 % CRDS і 7,5 % «prélèvement de solidarité» (з даходаў ад укладанняў за 2025 год было 17,2 % пры CSG 9,2 %). Рост увёў закон № 2025-1403 ад 30 снежня 2025 года. Але не на ўсё: даходы ад здачы жылля (revenus fonciers), plus-value пры продажы нерухомасці, assurance vie, PEL і CEL па-ранейшаму абкладаюцца па 17,2 % (service-public, картка F2329, праверана 30 чэрвеня 2026). Што застаецца з зарплаты на рукі - у разборы Зарплаты ў Францыі.

TVA бяруць з кошту тавараў і паслуг, стаўка залежыць ад таго, што вы купляеце:

Гэта стаўкі для метрополіі; на заморскіх тэрыторыях яны іншыя. Крыніцы: service-public, карткі F22399 (ежа, праверана 3 снежня 2025), F23567 (гігіена і здароўе, 18 чэрвеня 2025) і F23568 (рамонт жылля, 21 лютага 2026). Калі вы працуеце як micro-entrepreneur, у вашага абароту ёсць свае парогі па TVA - глядзіце разбор па мікрапрадпрыемстве.

Падаткі на жыллё апісаны ніжэй у раздзеле «Іншыя падаткі»; купля, продаж і plus-value мы разабралі ў гідзе Нерухомасць у Францыі для замежнікаў. Прыбытковы падатак, утрыманне ў крыніцы і дэкларацыі - у раздзелах гэтай старонкі, спадчына - у раздзеле «Падатак на спадчыну».

Калі вы падатковы рэзідэнт Францыі

Вы падатковы рэзідэнт (domicile fiscal), калі выконваецца хаця б адна з трох умоў (артыкул 4 B падатковага кодэкса, CGI):

• ваш дом (foyer) або асноўнае месца знаходжання ў Францыі;
• ваша асноўная прафесійная дзейнасць у Францыі;
• цэнтр эканамічных інтарэсаў у Францыі.

Грамадзянства значэння не мае: service-public (картка F62, праверана 1 студзеня 2026) пачынае якраз з таго, што правіла аднолькавае для французаў і замежнікаў.

А як жа «183 дні»? Асноўным месцам знаходжання service-public лічыць час ад 183 дзён на год, гэта значыць больш за шэсць месяцаў. Але гэта адзін з варыянтаў першай умовы, а не адзіны тэст: калі дзён менш, вы ўсё роўна рэзідэнт, пры ўмове што выконваецца іншая ўмова. Падатковая служба (BOFiP) называе правіла «больш за шэсць месяцаў» агульным, але не абсалютным.

Што гэта мяняе для дэкларацыі? Рэзідэнта абкладаюць падаткам з усяго даходу, французскага і замежнага. Нерэзідэнта - толькі з даходаў з французскіх крыніц і з тых, якія аддае Францыі канвенцыя паміж краінамі (паводле даных падатковай службы, DGFiP).

Калі рэзідэнтам вас лічаць адразу дзве краіны, спрэчку вырашае канвенцыя пра пазбяганне падвойнага падаткаабкладання паміж імі. Ці ёсць такая канвенцыя ў вашай краіны і ці дзейнічае яна цяпер - у наступным раздзеле.

Канвенцыі пра пазбяганне падвойнага падаткаабкладання: Беларусь, Расія, Украіна, Казахстан і іншыя

З дванаццаці былых савецкіх рэспублік, што не ўваходзяць у Еўрасаюз, адзінаццаць маюць з Францыяй канвенцыю пра падатак на даходы; Таджыкістана ў афіцыйным спісе няма. Дзве з іх дзейнічаюць не ў поўным аб’ёме: з Расіяй з 8 жніўня 2023 года і з Беларуссю з 1 чэрвеня 2024 года частка артыкулаў прыпынена.

Канвенцыя вызначае, якая краіна абкладае падаткам вашу зарплату, пенсію, дывідэнды ці арэндны даход і як не заплаціць падатак двойчы. Мы звяралі па спісе падатковых канвенцый Францыі у BOFiP: у ім толькі пагадненні, якія дзейнічаюць на 1 студзеня 2026 года (версія ад 29 красавіка 2026). «Без пазнак» у табліцы азначае: канвенцыя ў гэтым спісе ёсць, зносак пра прыпыненне ў яе няма.

Даты ўступлення ў сілу ўзятыя з тлумачэнняў BOFiP па асобных краінах; дзе такога тлумачэння мы не адкрывалі, у табліцы стаяць толькі даты подпісу і публікацыі.

Савецкая канвенцыя 1985 года. У Беларусі, Кыргызстана і Туркменістана ў спісе BOFiP значыцца канвенцыя ад 4 кастрычніка 1985 года з пазнакай «ex-URSS», гэта значыць заключаная з былым СССР. Пра Беларусь падатковая піша прама: гэтая канвенцыя «працягвае дзейнічаць у дачыненні да Беларусі», а ў сілу яна ўступіла 28 сакавіка 1987 года. Ва Украіны і Узбекістана, паводле тлумачэнняў BOFiP, савецкую канвенцыю замянілі ўласныя.

Расія: што прыпынена з 8 жніўня 2023 года

Канвенцыю з Расіяй падпісалі 26 лістапада 1996 года, дзейнічае яна з 9 лютага 1999 года. 8 жніўня 2023 года прэзідэнт Расіі ўказам № 585 прыпыніў асобныя артыкулы падатковых пагадненняў з 38 краінамі, сярод іх і з Францыяй (інфармацыйнае паведамленне Мінфіна Расіі ад 14 жніўня 2023 года). Тыя самыя палажэнні прыпыніў федэральны закон № 598-ФЗ ад 19 снежня 2023 года. Для Францыі прыпынены артыкулы 5-22 і 24 і пункты 2-9 пратакола; канкрэтнай даты, калі гэта скончыцца, ва ўказе няма.

Францыя ў адказ прыпыніла тыя самыя артыкулы і пункты з той самай даты: так дзейнічае прынцып узаемнасці міжнародных дагавораў (артыкул 55 Канстытуцыі Францыі). Парадак апісаны ў тлумачэнні BOI-INT-CVB-RUS ад 23 кастрычніка 2024 года. Дэнансацыі, гэта значыць поўнага выхаду з канвенцыі, няма ні ў гэтым тлумачэнні, ні ў спісе BOFiP на 1 студзеня 2026 года: канвенцыя значыцца там з пазнакай «частковае прыпыненне».

Пад прыпыненне трапілі правілы амаль пра ўсе віды даходу. BOFiP групуе іх так: прыбытак кампаній і даходы незалежных прафесій, дывідэнды, працэнты і раялці, прырост капіталу, зарплаты, пенсіі і выплаты з дзяржаўнай службы, узнагароджанні дырэктараў, артыстаў, спартсменаў і студэнтаў, багацце. Артыкул 23 пра ліквідацыю падвойнага падаткаабкладання не прыпынены, але для гэтых даходаў, як піша падатковая, ён «стаў недзейным»: іх падаткаабкладанне «цяпер вызначае ўнутранае права кожнай дзяржавы». Што гэта мяняе для рэзідэнта Францыі з даходамі з Расіі (BOI-INT-CVB-RUS):

• зарплату з Расіі ў Францыі абкладаюць прыбытковым падаткам як зарплату (§ 220);
• расійскую пенсію, у тым ліку пенсію па старасці, у Францыі таксама абкладаюць прыбытковым падаткам (§ 230);
• паніжаныя стаўкі ўтрымання ў крыніцы з дывідэндаў па канвенцыі (5 % ці 10 %, агульная - 15 %) больш не ўжываюцца (§ 170), а працэнты ўжо не абкладаюцца толькі ў краіне рэзідэнцтва (§ 180);
• падатак, утрыманы ў Расіі з гэтых даходаў, у Францыі права на падатковы крэдыт не дае; яго можна толькі вылічыць з абкладаемай базы па агульных правілах (§ 270);
• падатак на нерухомае багацце (IFI) канвенцыя з 2024 года не рэгулюе (§ 110).

Ёсць пераходны перыяд: зарплаты і пенсіі за перыяды, якія скончыліся не пазней за 30 верасня 2023 года, яшчэ лічаць па канвенцыі. Разлік для вашага выпадку лепш прайсці з бухгалтарам (expert-comptable).

Беларусь: што прыпынена да канца 2026 года

З Беларуссю дзейнічае савецкая канвенцыя 1985 года. Беларусь прыпыніла ў ёй артыкулы 7 (дывідэнды), 8 (працэнты) і 11 (даходы ад нерухомасці і прырост капіталу) з 1 чэрвеня 2024 па 31 снежня 2026 года, Францыя па ўзаемнасці зрабіла тое самае (BOI-INT-CVB-BLR ад 18 чэрвеня 2025 года). Падатак, утрыманы ў Беларусі з дывідэндаў і працэнтаў, у Францыі падатковага крэдыту не дае; даходы па артыкуле 11 абкладаюць паводле французскіх правілаў, без вызвалення па канвенцыі. Астатніх артыкулаў прыпыненне не закранае.

Украіна, Казахстан, Узбекістан і астатнія

З Украінай канвенцыя ад 31 студзеня 1997 года дзейнічае з 1 лістапада 1999 года, з Казахстанам канвенцыя ад 3 лютага 1998 года - з 1 ліпеня 2000 года, з Узбекістанам канвенцыя ад 22 красавіка 1996 года - з 1 кастрычніка 2003 года. Усе тры ахопліваюць падаткі на даход і на багацце, пазнак пра прыпыненне ў іх няма. Самая новая з адзінаццаці - з Малдовай: падпісана 15 чэрвеня 2022 года, апублікавана ў маі 2024-га.

Канвенцыі пра падатак на даходы не датычаць спадчыны: што са спадчынай з Беларусі, Расіі, Украіны і Казахстана, разабрана ў раздзеле «Падатак на спадчыну» ніжэй.

Прыбытковы падатак (impôt sur le revenu): шкала на даходы 2025 года

Падатак прагрэсіўны і лічыцца на частку (quotient familial): колькасць частак залежыць ад сямейнага стану і ліку людзей у падатковай хатняй гаспадарцы (foyer fiscal). Шкала на даходы 2025 года (дэкларацыя 2026), на адну частку, паводле service-public, картка F1419, праверана 15 красавіка 2026:

Парогі паласоў павышаны на 0,9 % законам пра фінансы на 2026 год (n° 2026-103 ад 19 лютага 2026). Шкалу штогод зацвярджае закон пра фінансы: парогі звычайна падымаюць на інфляцыю, але толькі тады, калі закон прама гэта прадугледжвае. Для даходаў 2026 года шкалу вызначыць закон пра фінансы на 2027 год, таму лічбы з табліцы дзейнічаюць на адзін год.

Утрыманне ў крыніцы

З 1 студзеня 2019 года дзейнічае prélèvement à la source. У наёмных работнікаў і пенсіянераў падатак утрымлівае працадаўца або пенсійная каса. У незалежных работнікаў і тых, хто атрымлівае прамыя даходы, напрыклад ад здачы жылля, падатковая штомесяц спісвае авансы з рахунку, а пры пэўных умовах - раз на квартал.

Пакуль вы не падалі першую дэкларацыю, асабістую стаўку падлічыць нельга. Падатковая ўжывае стаўку па змаўчанні (taux par défaut): яна залежыць ад месячнай зарплаты і вагаецца ад 0 % да 43 % (service-public, картка F34009, праверана 15 красавіка 2026).

Гадавую дэкларацыю падаюць у любым выпадку, пры любым, нават нулявым даходзе: утрыманне ў крыніцы гэты абавязак не здымае.

Першая дэкларацыя ў год пераезду і рахункі за мяжой

Калі вы прыехалі ў Францыю ў годзе N, дэкларыраваць трэба ў наступным годзе (N+1): указваеце ўсе даходы, атрыманыя з даты прыезду да 31 снежня года N. Папяровую форму 2042 у такім выпадку адпраўляюць у падатковую службу (SIP) па новым адрасе. Калі да прыезду ў вас былі французскія даходы і вы падавалі дэкларацыю як нерэзідэнт, то даходы да прыезду ідуць на форме 2042-NR, а ўсё атрыманае пасля прыезду - на форме 2042 (старонка impots.gouv.fr, зменена 17 снежня 2025).

Падатковы нумар (numéro fiscal) складаецца з 13 лічбаў і асабісты: у кожнага з падружжа свой. Ён стаіць уверсе першай старонкі дэкларацыі і ў паведамленні пра падатак (avis d’impôt).

Калі падаюць дэкларацыю: тэрміны 2026 па зонах

Дэкларацыю пра даходы мінулага года падаюць увесну, а апошні дзень залежыць ад нумара вашага дэпартамента. У 2026 годзе (даходы 2025) анлайн-падача адкрылася 9 красавіка, а тэрміны падатковая служба распісала ў прэс-дасье кампаніі (DGFiP, 2026):

Па гарадах выходзіла так: Ніца (06) і Марсэль (13) - да 21 мая, Манпэлье (Эро, 34) - да 28 мая, Перпіньян (66), Тулон (83) і Авіньён (84) - да 4 чэрвеня. Папяровую дэкларацыю ва ўсіх зонах трэба было адправіць да 19 мая 2026 года, і лічылася дата паштовага штэмпеля. Нерэзідэнты падавалі анлайн да 21 мая, на паперы - таксама да 19 мая.

Анлайн-падача абавязковая, калі ў асноўным жыллі ёсць інтэрнэт і вы ў стане запоўніць дэкларацыю самі. Не выканалі гэты абавязак - падатковая налічвае надбаўку 0,2 % ад сумы падатку, але не менш за 60 €. Хто жыве там, дзе няма мабільнай сувязі, ад анлайн-падачы вызвалены і падае на паперы (service-public, картка F358, праверана 5 чэрвеня 2026).

Кампанія 2026 года закрытая: усе даты вышэй датычацца менавіта яе, гэта значыць даходаў 2025 года. Дэкларацыя 2027 года на даходы 2026 пачнецца ў красавіку 2027 (F358), тэрміны па зонах падатковая аб’явіць увесну: тады іх і праверце на impots.gouv.fr.

Першая дэкларацыя: толькі на паперы і толькі поштай

З абавязковай анлайн-падачы ёсць выключэнне - першая дэкларацыя. Калі вы дэкларуеце даходы ў Францыі ўпершыню і ў мінулым годзе не былі ўпісаныя ў дэкларацыю бацькоў, анлайн-доступу ў вас няма: запаўняеце папяровую форму 2042 і адпраўляеце яе ў SIP па сваім адрасе. Асабісты кабінет на impots.gouv.fr ствараюць ужо з другога года - па трох ідэнтыфікатарах (спіс ніжэй) або праз FranceConnect. Першую папяровую дэкларацыю ўваход праз FranceConnect не замяняе.

Падатковая не пакідае варыянтаў: «si vous souhaitez déclarer vos revenus et/ou votre patrimoine en France pour la première fois, vous ne pourrez pas effectuer cette démarche en ligne. Vous devez donc envoyer uniquement par la voie postale à votre service des impôts une déclaration papier». Інакш кажучы, упершыню анлайн нельга, а папяровую дэкларацыю адпраўляюць у свой service des impôts толькі поштай (impots.gouv.fr, старонка зменена 10 сакавіка 2026). На старонцы пра кампанію 2026 тое ж правіла сфармулявана праз ідэнтыфікатары: «Si vous ne possédez pas de numéro d’accès en ligne, ni de revenu fiscal de référence, vous ne pouvez pas déclarer en ligne cette année». Бланк патрэбнага года (millésime 2026 для кампаніі 2026) знаходзяць праз пошук на impots.gouv.fr. Там жа ёсць радок для тых, хто прыехаў нядаўна і яшчэ не атрымаў numéro fiscal: запытаць яго прапануюць па парадку, апісаным на старонцы для нерэзідэнтаў пра стварэнне espace Finances publiques. Стварыць кабінет па фармуляры без трох ідэнтыфікатараў там дазваляюць, толькі калі ў вас ёсць даходы з утрыманнем у крыніцы або numéro fiscal ужо ёсць, а прыбытковага падатку вы не плаціце; пытаюцца état civil, адрас і копію дакумента, які сведчыць асобу.

З другога года дэкларацыю падаюць анлайн. Каб увайсці ў асабісты кабінет (espace Finances publiques), патрэбныя тры ідэнтыфікатары або FranceConnect (прэс-дасье DGFiP, 2026):

• numéro fiscal - 13 лічбаў, асабісты: у кожнага з падружжа свой. Стаіць уверсе першай старонкі апошняй дэкларацыі і ў апошнім avis d’impôt.
• numéro d’accès en ligne - 7 лічбаў, агульны для пары, кожны год новы. Стаіць уверсе першай старонкі апошняй папяровай дэкларацыі, якую вам даслалі.
• revenu fiscal de référence (RFR) - трэці ідэнтыфікатар у спісе падатковай.

Рахункі за мяжой

Асобная рызыка для тых, у каго засталіся рахункі ў банках іншай краіны, - дэкларацыя замежных рахункаў:

Дэкларыраваць трэба рахункі, якія за год былі адкрыты, выкарыстаны або закрыты (форма 3916 / 3916 bis), і рабіць гэта разам з дэкларацыяй пра даходы. Даныя - service-public, картка F34342, праверана 9 ліпеня 2026, і impots.gouv.fr, старонка зменена 10 сакавіка 2026.

Калі вы нерэзідэнт Францыі: які падатак і куды падаваць

Нерэзідэнт плаціць у Францыі падатак толькі з французскіх даходаў: па мінімальнай стаўцы 20 % (30 %, калі даходы больш за 29 579 €; лічбы для даходаў 2025 года) або па сваёй сярэдняй стаўцы, калі яна ніжэйшая. Дэкларацыю ён падае анлайн у падатковую для нерэзідэнтаў - DINR. Так бывае, калі вы яшчэ не пераехалі, а кватэру ў Францыі ўжо здаяце, або ўжо з’ехалі, а французская пенсія ці арэнда засталіся. Лічбы ніжэй - з прэс-дасье DGFiP для нерэзідэнтаў (сакавік 2026) і старонак impots.gouv.fr. Гэта агульная інфармацыя: свой выпадак удакладніце ў сваім service des impôts.

Хто нерэзідэнт. Чалавек, у якога foyer fiscal за мяжой, але ёсць даходы з французскіх крыніц, што абкладаюцца ў Францыі. Рэзідэнтам вас робіць хоць бы адзін з трох крытэрыяў артыкула 4 B CGI: дом або асноўнае месца знаходжання ў Францыі, асноўная праца тут, цэнтр эканамічных інтарэсаў тут (падрабязна - у раздзеле «Калі вы падатковы рэзідэнт Францыі» вышэй). Калі рэзідэнтам вас лічаць абедзве краіны, вырашае канвенцыя паміж імі.

З чаго плацяць. Французскія даходы пералічаныя ў артыкуле 164 B CGI, сярод іх: арэнда нерухомасці ў Францыі, дывідэнды і працэнты па французскіх каштоўных паперах, заробак і іншая дзейнасць у Францыі, plus-value з нерухомасці, пенсіі, калі плацельшчык знаходзіцца ў Францыі.

Хто вядзе справу. Нерэзідэнтаў, акрамя мясцовых падаткаў, абслугоўвае DINR (Direction des impôts des non-résidents). У яе каля 300 000 падатковых хатніх гаспадарак па ўсім свеце, напрыклад, у Бельгіі 30 000, у Італіі 17 200, у Германіі 15 700, у Іспаніі 15 400. Дэкларацыю нерэзідэнт падае анлайн, гэта абавязкова; папера дазволеная толькі ў асобных выпадках (impots.gouv.fr, старонка зменена 26 лютага 2026). Тэрмін у 2026 годзе быў як у зоны 1: анлайн да 21 мая, на паперы да 19 мая.

Сярэдняя стаўка. Замежныя даходы пры ёй падаткам не абкладаюцца, яны патрэбныя толькі каб палічыць працэнт; падатковая так і піша: «le revenu mondial, qui n’est donc pas taxé». У анлайн-дэкларацыі на этапе 3 ставіце галачку «Bénéficier du taux moyen d’imposition (s’il est plus favorable)». Калі сярэдняя стаўка выйдзе вышэйшай за мінімальную, прымяняюць мінімальную.

Утрыманне ў нерэзідэнтаў. Гэта не тое ўтрыманне ў крыніцы, што ў рэзідэнтаў. Спецыяльнае ўтрыманне бяруць з заробку за працу ў Францыі і з пенсій, калі іх плацяць з Францыі. Парогі 17 122 і 49 667 € - гадавыя. Каса або працадаўца прымяняе шкалу да перыяду выплаты: для штомесячнай пенсіі або заробку парогі - 1 427 і 4 139 € у месяц (impots.gouv.fr, старонка зменена 18 сакавіка 2026). Значыць, 17 122 € - не месячная сума. Звычайны prélèvement à la source нерэзідэнта датычыцца толькі некалькіх відаў даходу, найперш арэнды (revenus fonciers) і даходаў незалежных работнікаў.

Год пераезду або ад’езду. Звычайная гадавая дэкларацыя нерэзідэнта - форма 2042, анлайн. Форма 2042-NR - для года, калі вы з’язджаеце з Францыі або вяртаецеся: на ёй - даходы той часткі года, калі вы былі нерэзідэнтам, а на 2042 - часткі года, калі былі рэзідэнтам. У анлайн-дэкларацыі 2042-NR ляжыць ва ўкладцы «Déclarations annexes» (прэс-дасье DINR, 2026). Прыклад падатковай апісвае вяртанне: у наступным годзе падаюць 2042-NR з французскімі даходамі з 1 студзеня да даты ўезду і 2042 з усімі даходамі з даты ўезду, «de source française ou étrangère». Для тых, хто прыехаў упершыню, механізм падобны, але свой выпадак праверце ў service des impôts.

Сімулятар падатку на impots.gouv.fr нерэзідэнтам не падыходзіць: «ce simulateur peut être utilisé uniquement si vous résidez en France».

Micro-entreprise для фрылансу

Калі вы фрылансер або самазаняты, найпрасцейшы старт - рэжым micro-entreprise. Узносы ў ім лічаць як працэнт ад абароту, а пры нулявым абароце сацыяльных узносаў няма (у рэжыму ёсць опцыя мінімальных узносаў - тады іх плацяць і без абароту). Столі абароту без ПДВ (HT) на 2026-2028 гады (service-public, артыкул A18813 ад 26 лютага 2026; BOFiP ад 19 жніўня 2026):

Да 2026 года столі складалі 188 700 € і 77 700 €. Рэжым micro не ўжываецца ў годзе N, толькі калі парог перавышаны два гады запар - у N-1 і N-2; адно перавышэнне рэжым не адмяняе. Для даходаў 2026 года глядзяць на абарот без ПДВ (HT) за 2025 і 2024 гады (service-public, картка F23267, праверана 13 мая 2026).

Падатак на спадчыну (droits de succession)

Ці будзе Францыя браць падатак са спадчыны, залежыць ад таго, дзе жылі памерлы і спадкаемца. Паводле артыкула 750 ter падатковага кодэкса (у тлумачэнні падатковай службы, BOFiP) выпадкаў тры:

• памерлы быў падатковым рэзідэнтам Францыі - абкладаецца ўся спадчына, дзе б ні была маёмасць і дзе б ні жылі спадкаемцы;
• памерлы жыў за мяжой, а вы рэзідэнт Францыі на дзень спадкавання і былі ім не менш за 6 гадоў з апошніх 10 (гады могуць ісці не запар) - абкладаецца ўсё, што вы атрымалі, у Францыі і за яе межамі;
• ва ўсіх астатніх выпадках - толькі маёмасць, якая знаходзіцца ў Францыі.

Падатак лічаць з часткі кожнага спадкаемцы асобна. Спачатку з яе адымаюць асабістую суму, якая не абкладаецца (abattement, абатман), а рэшту абкладаюць па стаўках, што дзейнічалі на дзень смерці. Грамадзянства памерлага і спадкаемцаў на абатман не ўплывае. Лічбы - service-public, картка F14198, праверана 9 лютага 2026:

Брат ці сястра не плацяць зусім, калі апошнія 5 гадоў жылі з памерлым, пры гэтым халастыя (незамужнія), аўдавелыя, разведзеныя або жывуць асобна па рашэнні суда, і старэйшыя за 50 гадоў або не могуць працаваць па стане здароўя.

Шкала прамой лініі (дзеці, бацькі, унукі) прымяняецца да сумы пасля абатману: да 8 072 € - 5 %, да 12 109 € - 10 %, да 15 932 € - 15 %, да 552 324 € - 20 %, да 902 838 € - 30 %, да 1 805 677 € - 40 %, вышэй - 45 %. Прыклад з той жа карткі: дзіця атрымала 150 000 €, абкладаюць 50 000 €, падатак - 8 194,35 €.

Дэкларацыю падаюць на працягу 6 месяцаў з дня смерці, калі чалавек памёр у метраполіі, і на працягу 12 месяцаў, калі за мяжой; падатак плацяць адразу пры падачы. Калі памерлы жыў за мяжой, дэкларацыя ідзе ў падатковую для нерэзідэнтаў (SIP non-résidents). За пратэрміноўку налічваюць 0,20 % за месяц і надбаўку ад 10 да 80 % (F80, праверана 29 студзеня 2025).

А калі спадчына ў Беларусі, Расіі, Украіне ці Казахстане? Канвенцыі пра падатак на спадчыну з гэтымі краінамі ў Францыі няма. У афіцыйным спісе BOFiP (версія ад 29.04.2026) з імі ёсць толькі дагаворы пра прыбытковы падатак, а з Расіяй, Украінай і Казахстанам яшчэ і пра падатак на багацце; пра спадчыну - ніводнага. Таму дзейнічаюць адны французскія правілы, апісаныя вышэй. Падатак на спадчыну, заплачаны за мяжой, па артыкуле 784 A адымаюць ад французскага толькі ў першых двух выпадках і толькі ў частцы маёмасці за мяжой; пераплату не вяртаюць.

Без натарыуса не абысціся, калі ў спадчыне ёсць нерухомасць, ёсць завяшчанне, шлюбны дагавор, ранейшыя дарэнні або патрэбны acte de notoriété - дакумент, які пацвярджае, хто спадкаемца. У простых выпадках дэкларацыю можна падаць самім; а калі яе запаўняе натарыус, адказваць перад падатковай усё роўна будзеце вы (F80).

Іншыя падаткі

Падатак на пражыванне (taxe d’habitation) на асноўнае жыллё скасаваны з 1 студзеня 2023 года, але за другое жыллё яго спаганяюць. Падатак на нерухомасць (taxe foncière) плаціць той, хто на 1 студзеня года валодае жыллём: уладальнік або ўзуфруктуарый (service-public, карткі F42 і F59, правераны 24 жніўня і 25 верасня 2026). Падаткам пры куплі і продажы жылля прысвечаны асобны разбор: нерухомасць у Францыі для замежнікаў.

Шкалу і парогі на наступны год заўсёды звярайце на impots.gouv.fr. У складаных выпадках (фрыланс з замежнымі кліентамі, даходы ў некалькіх краінах) бярыце бухгалтара (expert-comptable).

Які рэжым выбраць фрылансеру і як падаць першую дэкларацыю, можна спытаць у нашым чаце.

Чат супольнасці «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме - падаткі, пераезд і жыццё на поўдні

Глядзіце таксама:

• Праца ў Францыі для рускамоўных
• Нерухомасць у Францыі для замежнікаў
• Як пераехаць у Францыю: усе легальныя шляхі
• Зарплаты ў Францыі: SMIC брута і нета, сярэдняя па рэгіёнах
• Мікрапрадпрыемства ў Францыі для іншаземца: від на жыхарства, узносы, столі