Пераезд у Манака: від на жыхарства, віза D, грамадзянства

Манака - асобная дзяржава, не Францыя і не ЕС, таму французскі titre de séjour, ANEF, OFII і CPAM тут не дзейнічаюць, і мы іх сюды не пераносім. Мы, «Вайб Поўдня Францыі», не юрысты. Усё, што ніжэй, узята з парталаў урада Манака (MonServicePublic, MonEntreprise), сайта сацыяльных кас, Journal de Monaco і статыстычнай службы IMSEE, і ля кожнага пункта стаіць яго крыніца; старонкі мы чыталі 25 кастрычніка 2026 года. Свой выпадак можна разабраць у чаце супольнасці «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме - Манака, Ніца, Ментон і ўвесь поўдзень Францыі, там 700+ удзельнікаў. Старонка адказвае і без чата.

Як пераехаць у Манака: крокі коратка

Ці патрэбна віза ў Манака?

Сваёй візы ў Манака няма, і ў Шэнген княства не ўваходзіць. Пасольства Манака (старонка на дамене gouv.mc) тлумачыць гэтак: грамадзянам краін па-за ЕЭЗ для візіту патрэбна шэнгенская віза той краіны, праз якую вы ўязджаеце ў Еўропу, а далей «a visit to the Principality can be made with no additional formalities». Калі вашай краіне шэнгенская віза патрэбна, на справе гэта часцей за ўсё Францыя: бліжэйшы вялікі аэрапорт - у Ніцы.

З’ездзіць і пераехаць - розныя гісторыі. Каб жыць, шэнгенскай візы мала, і партал піша прама: «You must have a visa in order to apply for a residence permit». Грамадзянам краін па-за ЕЭЗ патрэбна віза доўгатэрміновага знаходжання тыпу D, і падаюць яе ў французскім консульстве, бліжэйшым да апошняга месца жыхарства. А калі вы ўжо больш за год жывяце ў Францыі, візы не просяць: рэзідэнцтва пераносяць (transfer of residency) праз пасольства Францыі ў Манака.

Беларусаў, расіян, украінцаў і казахстанцаў партал Манака асобна не вылучае, правіла адно для ўсіх «па-за ЕЭЗ». Як падаць на візу D менавіта ў вашай краіне, колькі чакаць і колькі плаціць, мы ў афіцыйных крыніцах не адкрывалі, таму тэрмінаў і збораў не пішам. Агульныя правілы французскіх віз сабраны на старонцы віза ў Францыю, але выпадак Манака там не разабраны.

Як атрымаць від на жыхарства ў Манака: тры ўмовы

Для карты рэзідэнта Манака патрэбныя тры рэчы: жыллё на ўсіх, хто будзе жыць з вамі, дастатковыя сродкі і бездакорная рэпутацыя (даведка пра адсутнасць судзімасці) - так піша MonServicePublic («How to apply for a residence permit», старонка абноўлена 25.09.2026); і для кожнай умовы ёсць свой спосаб яе даказаць:

Акрамя гэтага, патрэбныя пашпарт з візай, пасведчанне аб нараджэнні не старэйшае за тры месяцы і падпісаная дэкларацыя на сумленнае слова. Дакументы не на французскай, англійскай або італьянскай мове перакладае прысяжны перакладчык; на teleservice удакладняюць, што гэта перакладчык пры апеляцыйным судзе Манака або Францыі.

Як падаюць і колькі чакаць

1. Заява - анлайн на teleservice.gouv.mc (файлы да 5 МБ, PDF або JPG) або на паперы ў Section des Résidents: 9 rue Suffren-Reymond, пн-пт 9:00-17:00.
2. Асабістая гутарка, на яе прыносяць арыгіналы.
3. Другі візіт - па карту. Яе аддаюць асабіста ўладальніку, у паліцыі.

Колькі чакаць, партал не піша. Паводле ацэнкі юрфірмы CMS (публікацыя 10.05.2024), першую карту ў сярэднім атрымліваюць праз месяцаў шэсць, але гэта практыка, а не норма. Калі вы з’язджаеце з Манака, карту здаюць.

Якія бываюць карты і колькі яны каштуюць

На партале карты называюцца temporaire, ordinaire і privilégiée. Пасля падачы заявы могуць выдаць часовую карту на год, «with no particular length-of-residency requirement», гэта значыць без патрабаванняў да тэрміну пражывання. Тэрміны на старонцы партала monservicepublic.gouv.mc «La carte de séjour» такія: temporaire - на 1 год, без стажу пражывання; ordinaire - на 3 гады, пасля 3 гадоў жыцця ў Манака; privilégiée - на 10 гадоў, пасля 10 гадоў (у асаблівых выпадках стаж скарачаюць да года); мужу ці жонцы грамадзяніна Манака пасля года пражывання даюць карту на 5 гадоў. Прэса (Monaco Tribune, 2026) апісвае ступені іншымі словамі, а мы трымаемся назваў партала.

Тарыфы - паводле Ministerial Decree 2020-814 (старонка пра падаўжэнне абноўлена 30.09.2026), кошт першай карты - са старонкі пра падачу. І карысная дэталь: з картай рэзідэнта грамадзянін краіны па-за ЕЭЗ з дзейным пашпартам ездзіць па Шэнгене без кароткатэрміновай візы C. Яшчэ з картай можна, калі хочаце, уключыць лічбавую асобу з электронным подпісам для анлайн-паслуг княства (MonServicePublic, «La Carte de séjour», абноўлена 28.10.2024).

Колькі трэба жыць у Манака

Карта патрэбна тым, хто жыве ў Манака больш за тры месяцы на год або асядае там. Колькі месяцаў трэба правесці ў княстве, каб карту падоўжылі, на афіцыйных старонках мы не знайшлі. Затое знайшлі іншае: у розных папер розныя парогі, і іх лёгка зблытаць.

Паводле той жа CMS, карта рэзідэнта сама па сабе не даказвае падатковага рэзідэнцтва за мяжой.

Колькі грошай трэба на рахунку і як адкрыць рахунак у банку

Афіцыйнай сумы сродкаў для карты рэзідэнта Манака на партале няма: патрэбна даведка манакскага банка, а дастатковую суму вызначае банк, які яе выдае («depends on the banking establishment in Monaco providing the reference»). Лічбу «ад 500 000 €» піша прэса (Monaco Tribune, 21.01.2026, са спасылкай на рэпартаж TV Monaco). Наёмным работнікам банкаўская даведка звычайна не патрэбна: замест яе падаюць даведку службы занятасці, гэта абяцанне найму, заяўка на найм або дазвол на працу з разліковым лістком.

Афіцыйных правіл адкрыцця рахунку мы не знайшлі, ні агульных, ні для грамадзян пэўных краін, ёсць толькі прэса. Monaco Tribune (14.10.2025) піша, што законных абмежаванняў на адкрыццё рахунку няма і ўмовы ў кожнага банка свае, а рознічныя банкі звычайна не патрабуюць мінімальнага дэпазіту. Просяць пасведчанне асобы, пацвярджэнне адраса не старэйшае за тры месяцы, а тых, хто пераязджае, - даведку пра пададзеную заяву на карту. Банк можа спытаць пералік актываў, падатковую дэкларацыю і паходжанне капіталу, а разгляд займае ад тыдня да аднаго-двух месяцаў.

Атрымліваецца замкнёнае кола: для карты патрэбна банкаўская даведка, для рахунку - заява на карту. Як мы гэта разумеем, яго размыкаюць адначасова: падаюць на карту і выбіраюць банк. Гэта наш вывад, а не правіла, так што спытайце ў банку, якую даведку пра падачу ён прыме.

Як працаваць у Манака па найме

Калі вас бяруць на працу ў Манака, дазвол на працу (permis de travail) запытвае працадаўца. Паводле партала MonEntreprise, парадак такі: працадаўца падае вакансію ў Service de l’Emploi, за 4 поўныя дні служба дасылае прыярытэтных кандыдатаў, і на кожнага патрэбны матываваны адказ. Калі нікога не выбралі, працадаўца прапануе свайго кандыдата і падае заяўку на найм (DAE). Работнік атрымлівае permis de travail і нумары ў касах CCSS (страхоўка) і CAR (пенсія). Сама карта рэзідэнта права працаваць не дае: «Aucun étranger ne peut occuper un emploi privé à Monaco s’il n’est titulaire d’un permis de travail» (закон № 629, артыкул 1, Légimonaco), а пры змене працадаўцы ці прафесіі дазвол запытваюць нанава.

Парадак прыярытэту пры найме вызначае закон № 629 пра найм (артыкул 5, Légimonaco), той самы спіс дае партал MonEntreprise:

1. манегаскі;
2. мужы і жонкі манегаскаў і іх дзеці, родныя або ўсыноўленыя;
3. партнёры манегаскаў па дагаворы аб сумесным жыцці (contrat de vie commune);
4. бацькі дзіцяці-манегаска;
5. рэзідэнты Манака;
6. жыхары суседніх камун Cap-d’Ail, La Turbie, Beausoleil і Roquebrune-Cap-Martin, якія ўжо працавалі ў Манака.

Паводле пераказу юрфірмы CMS (16.07.2026), кандыдату не з ЕЭЗ, які не жыве ні ў Манака, ні ў Францыі, патрэбныя ранейшыя працоўныя адносіны з гэтым працадаўцам. Service de l’Emploi прымае толькі па запісе.

81,5 % супрацоўнікаў прыватнага сектара Манака жывуць у Францыі (IMSEE, канец 2025 года).

IMSEE, Employment Observatory 2025.

Працаваць у Манака і жыць у Манака - не адно і тое ж. Аддалена працавалі 7 317 супрацоўнікаў, і жыць ім належыць у Манака, Францыі або, з чэрвеня 2024 года, у Італіі. Схема «жыву ў Францыі, працую ў Манака» патрабуе сваіх французскіх дакументаў, і на гэтай старонцы мы яе не разбіраем.

Медыцына ў Манака: CCSS, CAMTI і CHPG

Медыцынскую страхоўку ў Манака афармляюць праз сацыяльныя касы (Caisses Sociales de Monaco), а не праз французскую CPAM: наёмных работнікаў страхуе CCSS, самазанятых - CAMTI. У наёмнага правы адкрываюцца пасля 120 гадзін працы за каляндарны месяц або 200 гадзін за квартал: «de 120 heures de travail ou assimilées au cours du mois civil ou des trente jours précédents», гэта значыць за каляндарны месяц або папярэднія 30 дзён.

Сям’я наёмнага таксама застрахаваная, але з умовай пра месца жыхарства. Муж ці жонка павінны «habituellement résider en Principauté ou dans les Alpes-Maritimes» і не мець сваёй працы і сваіх правоў. Дзеці - да 21 года, а калі вучацца ў школе княства, да 26, калі глава сям’і жыве ў Манака; дзеці таксама павінны жыць у Манака або ў Прыморскіх Альпах. Гэта значыць, сям’я можа жыць, напрыклад, у Ментоне, а страхоўка застаецца манакскай.

Вяртаюць 80 %, а пры вызваленні ад даплаты (ticket modérateur) - 100 %. Лічаць ад тарыфу (касы, дазволенага або французскага - залежыць ад урача і месца лячэння), а не ад таго, колькі ўзяў урач, а ў урача без дагавора з касай абавязкаў па ганарарах няма. Карту застрахаванага паказваюць урачу, стаматолагу і ў аптэцы, ёсць і лічбавая карта ў асабістым кабінеце. Каса прымае на 11 rue Louis Notari, пн-пт 8:30-12:00 і 13:30-17:00.

Паводле пошукавай выдачы (сайт бальніцы мы не адкрывалі), CHPG - адзіная дзяржаўная бальніца княства, з дарослым і дзіцячым аддзяленнямі неадкладнай дапамогі, і ў яе ёсць старонка тарыфаў 2026 года для тых, у каго няма сацстрахоўкі або ёсць прыватная страхоўка. Саміх цэн мы не бачылі. А раздзела для рэзідэнта без працы на сайце кас няма: там раздзелы для наёмных, самазанятых, беспрацоўных, пенсіянераў і інвалідаў. Афіцыйнага тэксту пра тое, як страхуецца рант’е або пенсіянер з замежнай пенсіяй, мы не знайшлі.

Школа ў Манака: запіс і тэрміны

Вучоба абавязковая з 6 да 16 гадоў для манегаскаў і дзяцей, якія жывуць у Манака (закон № 1.334 ад 12.07.2007). Дзяржаўную школу вызначае раён пражывання: «the school your child will attend depends on the geographical area in which you live». Хочаце іншую школу - просьбу пра выключэнне падаюць у DENJS да 1 мая, а пакуль чакаеце адказу, запісваюць у школу свайго раёна.

Запіс у пачатковую школу на 2026-2027 навучальны год ішоў з 5 студзеня па 13 сакавіка 2026 года, анлайн праз MonGuichet.mc або на паперы. Дакументы: форма, пасведчанне аб нараджэнні, кніжка прышчэпак, фота, школьныя вынікі і даведка пра адлічэнне з ранейшай школы. Рэзідэнту патрэбна дзейная carte de séjour, а калі ёй больш за шэсць месяцаў, то certificat de résidence. Паводле Monaco Tribune (06.01.2026), Collège Charles III прымаў заяўкі з 1 мая па 19 чэрвеня, ліцэі - з 12 студзеня па 19 чэрвеня. Дат на 2027-2028 мы пакуль не бачылі, арыенцір - сёлетняя кампанія, студзень-сакавік.

Ці бясплатная дзяржаўная школа, афіцыйная старонка прама не піша, таму не пішам і мы. Ёсць міжнародная школа ISM з праграмай IB, незалежная ад урада: паводле пошукавай выдачы, больш за 850 вучняў ад 3 да 18 гадоў. Рускіх школ у Манака мы не знайшлі.

Вадзіцельскія правы: 185 дзён і год на абмен

Правы мяняюць толькі афіцыйныя рэзідэнты, якія жывуць у Манака ад 185 дзён на год. Статус даюць на 186-ы дзень: «Official resident status is granted on the 186th day after a user’s arrival in the Principality». З гэтага моманту ў вас ёсць год. Не паспелі - замежнае пасведчанне перастае дзейнічаць, і тады патрэбны запіс у манакскую аўташколу, не менш за 3 гадзіны ўрокаў і праверка навыкаў кіравання; тэорыю і поўны экзамен нанава не здаюць. Правы, якіх Манака не прызнае, не мяняюць: з імі здаюць тэорыю і практыку праз аўташколу.

Для абмену патрэбныя арыгінал правоў, даведка краіны выдачы пра тое, што правы не адкліканыя і не прыпыненыя (не старэйшая за тры месяцы), від на жыхарства і фота. Правы не з ЕС перакладае на французскую прысяжны перакладчык, медычная даведка патрэбна толькі пасля 70 гадоў і некаторым катэгорыям. Збор ёсць, але сумы на старонцы няма.

Як атрымаць грамадзянства Манака: 10 гадоў пражывання, праз шлюб 10 або 20 гадоў

Грамадзянства Манака даюць праз натуралізацыю пасля 10 гадоў звычайнага пражывання ў княстве, і адлік ідзе з 18 гадоў («has been ordinarily resident in Monaco for at least ten years after reaching the age of eighteen», MonServicePublic, старонка абноўлена 30.04.2026). Рашэнне на меркаванне князя, і князь можа зрабіць выключэнне з патрабавання да тэрміну. Глядзяць на сувязі з манегаскай супольнасцю і інтэграцыю ў жыццё княства. Ардананс падпісваюць толькі тады, калі заяўнік адмовіўся ад ранейшага грамадзянства і вызвалены ад воінскага абавязку ў краіне паходжання; грамадзянства атрымліваюць і яго дзеці да 18 гадоў.

Ці можна атрымаць грамадзянства Манака праз шлюб?

Праз шлюб грамадзянства даюць па дэкларацыі. Закон № 1.512 ад 3 снежня 2021 года замяніў у законе № 1.155 слова «dix» на «vingt»: для шлюбаў з 1 ліпеня 2022 года патрэбна 20 гадоў шлюбу, для больш ранніх тэрмін застаецца 10 гадоў. Пара павінна жыць разам, а муж ці жонка - манегаск - захоўваць сваё грамадзянства. У пераказах часам пішуць «раней было 5 гадоў», але паводле тэксту закона ранейшы тэрмін - 10.

Шляху «за інвестыцыі» на афіцыйнай старонцы няма, а прамой афіцыйнай фразы «такога шляху няма» мы не знайшлі: гэта вывад з закона. Нараджэнне ў Манака таксама нічога не дае, акрамя выпадку дзіцяці невядомых бацькоў. І карта рэзідэнта шлях да пашпарта не скарачае: 10 гадоў лічацца ад пражывання.

Лічбы 2024 года - Monaco Tribune (07.03.2025), афіцыйнай табліцы мы не адкрывалі.

Украінцам: часовая абарона ў Манака

Урад Манака ўвёў рэжым часовай абароны. Умовы на афіцыйнай старонцы: грамадзянства Украіны, жыццё ва Украіне да 24.02.2022, пацверджаныя сямейныя або сяброўскія сувязі з рэзідэнтам Манака і жыллё ў княстве. Рэгіструюцца ў Дырэкцыі грамадскай бяспекі па пошце dsp-ukraine@gouv.mc, тэлефон аддзела рэзідэнцтва +377 93 15 30 15. Статусу бежанца паводле Канвенцыі 1951 года гэтая абарона не дае, а тых, хто не падыходзіць, старонка адсылае да экстранага гіда прэфектуры Прыморскіх Альпаў.

Старонка абноўлена 05.03.2023. Ці дзейнічае рэжым у 2026 годзе, мы не пацвердзілі: навейшай афіцыйнай старонкі не знайшлі, таму перад паездкай напішыце на гэты адрас. Замежны пашпарт Украіны тым, хто жыве ў Манака, афармляюць консульскі аддзел у Парыжы і генконсульства ў Ліёне, падрабязнасці - на старонцы украінцы ў Францыі.

Ці ёсць у Манака падаходны падатак?

Падаходнага падатку ў Манака няма ні ў манегаскаў, ні ў рэзідэнтаў; грамадзяне Францыі плацяць яго ў Францыі паводле франка-манакскай канвенцыі 1963 года (MonServicePublic, 27.08.2026). Вызваленне дзейнічае для тых, хто сапраўды жыве і працуе ў княстве, і не адмяняе падатковых правіл іншых краін. «There is no wealth tax, annual property tax or council tax», гэта значыць няма падатку на багацце, штогадовага падатку на нерухомасць і мясцовага падатку. Пагадненняў аб пазбяганні падвойнага падаткаабкладання з Беларуссю, Расіяй, Украінай і Казахстанам у спісе пагадненняў Манака няма.

Куды ісці: аддзелы Манака

Адрасы, гадзіны і тэлефоны мы зверылі з афіцыйнымі старонкамі 25 кастрычніка 2026 года; перад візітам праверце іх яшчэ раз. У Service de l’Emploi без запісу не прымаюць.

• Section des Résidents (карта рэзідэнта, carte de séjour)9 rue Suffren-Reymond, Monaco · пн-пт 9:00-17:00 · тэл. +377 93 15 30 15

  Сюды падаюць заяву на карту на паперы (або анлайн на teleservice.gouv.mc) і сюды ж прыходзяць на гутарку з арыгіналамі. Аддзел уваходзіць у Дырэкцыю грамадскай бяспекі (Direction de la Sûreté Publique).

  Афіцыйны сайт - Section des Résidents (карта рэзідэнта, carte de séjour) →

• Service de l'Emploi (служба занятасці)17 rue Princesse Florestine, Monaco · прыём пн-пт толькі па запісе · тэл. +377 98 98 88 14 · emploi@gouv.mc

  Тут працадаўца падае вакансію і заяўку на найм, а работнік атрымлівае дазвол на працу (permis de travail) і нумары ў касах CCSS і CAR. Без запісу не прымаюць.

  Афіцыйны сайт - Service de l'Emploi (служба занятасці) →

• Caisses Sociales de Monaco (CCSS, CAMTI, CAR)11 rue Louis Notari, Monaco · пн-пт 8:30-12:00 і 13:30-17:00 · тэл. +377 93 15 43 43

  Медыцынская страхоўка: наёмных страхуе CCSS, самазанятых - CAMTI. Выдаткі вяртаюць на 80 % па тарыфе касы, а пры вызваленні ад даплаты - на 100 %.

  Афіцыйны сайт - Caisses Sociales de Monaco (CCSS, CAMTI, CAR) →

• Direction des Services Fiscaux (падатковая служба)Le Panorama, 57 rue Grimaldi, Monaco · пн-пт 9:30-17:00 · тэл. +377 98 98 81 21

  Падаходнага падатку ў Манака няма ні ў манегаскаў, ні ў рэзідэнтаў; грамадзяне Францыі плацяць яго ў Францыі (канвенцыя 1963 года). З 2 ліпеня 2026 года аддзел Division des Droits de Régie прымае па іншым адрасе: Terrasses de Fontvieille, 24/26 rue du Gabian.

  Афіцыйны сайт - Direction des Services Fiscaux (падатковая служба) →

Пасольствы і консульствы, якія адказваюць за Манака, сабраныя ў гідзе па Манака.

Чаго мы не знайшлі

Каб вы не шукалі ў нас таго, чаго няма:

• працэдуры, тэрмінаў і збораў візы D па краінах (Беларусь, Расія, Украіна, Казахстан);
• афіцыйнага парога сродкаў: яго называе банк;
• таго, як страхуецца рэзідэнт без працы, і цэн CHPG;
• афіцыйнага пацвярджэння, што дзяржаўная школа бясплатная;
• парадку атрымання даведкі пра адсутнасць судзімасці ў самім Манака і рэгістрацыі машыны;
• правіл для сезонных работнікаў, хатняга персаналу і экіпажаў яхт;
• ці дзейнічае абарона для ўкраінцаў у 2026 годзе;
• афіцыйнай статыстыкі арэнды: у справаздачы IMSEE пра жыллё яе няма.

Наш чат і Манака

«Вайб Поўдня Францыі» - рускамоўная супольнасць у Тэлеграме, 700+ удзельнікаў: Манака, Ніца, Ментон і ўвесь поўдзень Францыі. Сваіх даных пра пераезд у Манака ў нас пакуль мала, і мы кажам гэта прама. Манака згадвалася ў 13 паведамленнях чата з мая 2025 года, практычных пытанняў сярод іх не было, а сустрэч у Манака і ўвогуле на Блакітным беразе мы не ладзілі. Колькі ўдзельнікаў жыве ў самім Манака, мы не лічылі.

Затое амаль палова тых, хто працуе ў княстве, жыве ў Ніцы, Ментоне і Басалеі (27 %, 12,4 % і 9,7 % паводле IMSEE, 2025), і там нас прасцей знайсці. У чаце можна спытаць, хто ўжо прайшоў гутарку ў Section des Résidents, які банк прыняў даведку пра падачу і колькі насамрэч чакалі карту. Напішыце, што вы ў Манака або збіраецеся туды, і вас знойдуць свае.

Чат супольнасці «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме - Манака, Ніца, Ментон і ўвесь поўдзень Францыі

Глядзіце таксама

• Рускія ў Манака: гід для сваіх
• Падаткі ў Манака
• Праца і зарплаты ў Манака 2026
• Медыцына, школа і жыллё ў Манака: CCSS, CHPG, запіс у школу
• Ніца: гід для сваіх
• Ментон: гід для сваіх
• Лазурны бераг
• Пераезд на поўдзень Францыі: дакументы па кроках
• Віза ў Францыю
• Украінцы ў Францыі