Здароўе
Сямейны ўрач у Францыі: педыятр, хуткая, ноччу
Сямейны ўрач у Францыі называецца médecin traitant: вы абіраеце яго самі і аб'яўляеце ў CPAM. Тады за прыём у тэрапеўта за 30 € каса верне 19 €, а без яго - толькі 8,40 €. Дзяжурнага ўрача ноччу і ў выхадныя шукаюць праз 116 117 або 15, залежна ад рэгіёна, а тэрміновую медыцынскую дапамогу выклікаюць па 15 або 112.
Каго з урачоў раяць свае ў вашым горадзе - можна спытаць у чаце «Вайб Поўдня Францыі»
Да каго ў Францыі ісці з тэмпературай, з дзіцём, да псіхолага і ноччу - мы, «Вайб Поўдня Францыі», сабралі гэта ў адным месцы. Калі коратка, тут шмат што залежыць не ад таго, да якога ўрача вы пайшлі, а ад таго, ці аб’яўлены ў вас сямейны ўрач. Ад гэтага залежыць, колькі верне каса і да каго можна без накіравання. Правілы ўзятыя з ameli, service-public і ARS, з датамі старонак. Каго з урачоў раяць у вашым горадзе, можна спытаць у чаце супольнасці ў Тэлеграме.
Сямейны ўрач: што дае médecin traitant
Médecin traitant - урач, якога вы аб’явілі ў сваёй касе CPAM. Усім, каму ёсць 16 гадоў, ён адкрывае найвышэйшы ўзровень вяртання выдаткаў. Ім можа быць тэрапеўт (généraliste) або спецыяліст, secteur 1 або secteur 2, у прыватным кабінеце, групавой практыцы, centre de santé або ў бальніцы. Да адраса ён не прывязаны: студэнту ameli проста дазваляе абраць урача ў горадзе бацькоў або ў горадзе вучобы.
Умоў усё ж дзве. Урач сам павінен пагадзіцца стаць вашым médecin traitant, і ў кожнага старэйшага за 16 гадоў ён свой: адной дэкларацыі «на ўсю сям’ю» не бывае. Змяніць урача можна калі заўгодна, без тлумачэнняў і не папярэджваючы ранейшага, хопіць новай дэкларацыі.
Як аб’явіць урача (анлайн на прыёме па Carte Vitale або бланкам S3704) і як наогул аформіць страхоўку, мы расказалі ў гідзе Carte Vitale і sécu.
Колькі вернуць за прыём
Прыклад ameli (старонка ад 23 красавіка 2026) для тэрапеўта secteur 1 з прыёмам за 30 €:
| Ваша сітуацыя | Як лічаць | Каса верне |
|---|---|---|
| Гэта ваш аб’яўлены médecin traitant | 70 % тарыфу мінус 2 € participation forfaitaire | 19 € |
| Médecin traitant не аб’яўлены | 70 % тарыфу мінус 10,60 € мінус 2 € | 8,40 € |
Выходзіць, што без сямейнага ўрача кожны прыём у тэрапеўта secteur 1 абыходзіцца вам на 10,60 € даражэй.
Калі і без médecin traitant вяртаюць як звычайна
Service-public (F163, 21 жніўня 2026) называе пяць выпадкаў: вам менш за 16 гадоў; ваш médecin traitant адсутнічае; вы прыйшлі тэрмінова; вы далёка ад дому, напрыклад у адпачынку; ваш урач пайшоў на пенсію або пераехаў у іншы дэпартамент менш як год таму.
Яшчэ дзве дэталі ад ameli спатрэбяцца ўлетку. Калі ваш урач недаступны, напрыклад у адпачынку, яго пастаянны намеснік прымае на яго бланках, і вяртаюць вам у звычайным памеры, але аб’явіць намесніка сваім médecin traitant нельга. А ў ад’ездзе іншы ўрач ставіць у паперах адзнаку «Hors résidence», і вяртанне таксама звычайнае.
Педыятр: дзеці да 16 гадоў
Дзіцяці да 16 гадоў каса вяртае выдаткі як звычайна, нават калі médecin traitant у яго не аб’яўлены: гэта пішуць і ameli, і F163.
Médecin traitant для дзіцяці да 16 гадоў абірае і аб’яўляе ў CPAM адзін з бацькоў. У 16 і 17 гадоў падлетак абірае ўрача сам, але са згоды аднаго з бацькоў. Пра роды, назіранне цяжарнасці і першыя месяцы малога - у гідзе роды ў Францыі.
Да каго можна без накіравання
Прамы доступ (accès direct) азначае, што да спецыяліста вы ідзяце самі, а каса вяртае выдаткі так, нібы вас накіраваў médecin traitant. Ёсць падвох: амаль паўсюль гэта працуе, толькі калі médecin traitant у вас аб’яўлены. Ameli піша прама: без аб’яўленага ўрача вяртаюць менш, нават у спецыялістаў прамога доступу.
| Да каго | З чым можна напрамую | Ці патрэбны аб’яўлены médecin traitant |
|---|---|---|
| Гінеколаг | Планавы агляд са скрынінгам, кантрацэпцыя, назіранне цяжарнасці, медыкаментознае перапыненне цяжарнасці | Так |
| Афтальмолаг | Акуляры і лінзы (рэцэпт і падаўжэнне), скрынінг і назіранне глаўкомы | Так |
| Псіхіятр або нейрапсіхіятр | Калі вам менш за 26 гадоў (ameli ўдакладняе: ад 16 да 25) | Так |
| Stomatologue | Лячэнне зубоў і поласці рота | Так |
| Зубны ўрач (chirurgien-dentiste) | Любое лячэнне зубоў: яно па-за parcours de soins | Не |
| Sage-femme (акушэрка) | Без умоў | Не |
Стаматолаг: не пераблытайце
Зубы ў Францыі лечаць у chirurgien-dentiste, і да яго можна напрамую ў любым выпадку, з médecin traitant ці без. Stomatologue - урач іншай спецыяльнасці, і прамы доступ да яго са звычайным вяртаннем ёсць, толькі калі médecin traitant аб’яўлены. Без штрафу за адсутнасць сямейнага ўрача абыходзяцца таксама фармацэўты, лабараторыі, санітарны транспарт, лячэнне ў бальніцы і лячэнне за мяжой.
Псіхолаг па Mon soutien psy
Да псіхолага ў Францыі можна трапіць з вяртаннем выдаткаў: па праграме Mon soutien psy частку кошту бярэ на сябе каса. Умовы ameli (старонка ад 16 верасня 2026):
- да 12 сеансаў за каляндарны год: першы - ацэначная гутарка, вочна ў кабінеце, потым да 11 сеансаў назірання, іх можна праводзіць па відэа;
- кожны сеанс каштуе роўна 50 €, каса вяртае 60 %, астатнія 40 % - mutuelle, калі яна ў вас ёсць;
- праграма для дзяцей з 3 гадоў, падлеткаў і дарослых пры лёгкіх і ўмераных псіхалагічных цяжкасцях;
- накіраванне не абавязковае: да псіхолага-партнёра з даведніка на ameli запісваюцца напрамую, а можна прыйсці і з лістом ад урача або sage-femme.
Калі псіхолаг-партнёр выставіў больш за 50 €, каса аўтаматычна адхіліць ліст аплаты (feuille de soins): ён павінен пераафарміць сеанс на 50 € і вярнуць вам розніцу. Плаціць наперад не трэба тым, у каго CSS або AME, а таксама пры лячэнні па ALD і пасля няшчаснага выпадку па віне трэцяй асобы. Украінцам з часовай абаронай ameli дае CSS на 12 месяцаў, падрабязнасці ў гідзе часовая абарона ў Францыі.
Студэнтам з 1 ліпеня 2024 года дадаткова належаць 12 бясплатных сеансаў Santé Psy Étudiant, і іх можна спалучаць з Mon soutien psy. Пра мову псіхолага ameli нічога не піша, таму псіхолага, які размаўляе па-руску, праз гэтую праграму адмыслова не знайсці.
Калі сямейнага ўрача не ўдаецца знайсці
Médecin traitant павінен пагадзіцца сам, і бывае, што не згаджаецца ніхто. На гэты выпадак у service-public (F163) ёсць прамы адказ: звярнуцца ў organisation coordonnée territoriale вашай тэрыторыі, а калі яе няма або там не дапамаглі, у сваю касу CPAM.
Пакуль урача няма, ARS Occitanie (7 студзеня 2026) называе запасныя шляхі: іншы тэрапеўт, парада фармацэўта, тэлекансультацыя або платформа запісу да ўрачоў. Тэлекансультацыю каса вяртае гэтак жа, як асабісты прыём, у агульным выпадку на 70 % (ameli, 1 верасня 2026), калі яна ўпісваецца ў parcours de soins. Гэтая ўмова не патрэбна дзецям да 16 гадоў, у тэрміновым выпадку і тым, у каго médecin traitant няма або ён не можа прыняць своечасова: такім пацыентам ameli раіць звярнуцца ў organisation coordonnée territoriale. Урач па відэа павінен працаваць недалёка ад вашага дому, акрамя раёнаў, дзе ўрачоў мала, а такой арганізацыі няма. Падключыцца можна і з аптэкі, дзе стаіць кабіна або цялежка для тэлекансультацыі. Урач secteur 2 і па відэа можа ўзяць больш за тарыф (dépassement).
Дзяжурны ўрач ноччу і ў выхадныя
Ноччу, у выхадныя і святы працуе дзяжурства ўрачоў прыватнай практыкі, permanence des soins. Нумар для яго закон пакідае на выбар рэгіёну: паводле артыкула R6315-3 Кодэкса грамадскага здароўя дырэктар ARS вырашае, ці працуе ў яго 116 117, ці 15. Таму адзінага нумара дзяжурнага ўрача на ўсю краіну няма.
| Рэгіён | Нумар дзяжурнага ўрача | Крыніца |
|---|---|---|
| Аксітанія (Манпэлье, Тулуза, Нім, Перпіньян) | 116 117, бясплатна | ARS Occitanie, 7 студзеня 2026 |
| PACA (Марсэль, Ніца, Тулон, Авіньён) | 15, ва ўсіх дэпартаментах | ARS PACA, 2 лістапада 2026 |
Галоўнае правіла ARS Occitanie: спачатку патэлефанаваць, потым ехаць. Урач-рэгулятар па тэлефоне ацэніць сітуацыю, дасць параду, скажа, дзе прымаюць, арганізуе візіт дадому або адразу выкліча дапамогу. І 15 - не толькі пры пагрозе жыццю, але тэлефанаваць туды трэба па справе.
Maison médicale de garde у Манпэлье
Maison médicale de garde (MMG) - пазапланавы прыём тэрапеўта, толькі ў гадзіны дзяжурства; задачу MMG ARS тлумачыць так: каб людзі не ішлі ў urgences самі і не трапілі ў бальніцу без патрэбы. У Манпэлье, паводле прэс-рэлізу ARS Occitanie ад 22 ліпеня 2024 года, MMG працуе ў бальніцы Lapeyronie (CHU de Montpellier, 371 avenue du Doyen Gaston Giraud): у будні з 20:00 да поўначы, у суботу з 12:00 да поўначы, у нядзелю і святы з 8:00 да поўначы, прымае дзяцей і дарослых. Трапіць туды можна толькі пасля званка ў Centre 15. Навейшага афіцыйнага раскладу мы не знайшлі, таму гадзіны ўдакладняйце ў рэгулятара.
Дзяжурная аптэка
У Аксітаніі ARS адсылае да сэрвісу RésoGardes, які трымаюць прафсаюзы фармацэўтаў: сайт 3237.fr або званок на 3237, 0,35 € за хвіліну (ARS Occitanie, 1 красавіка 2026). ARS PACA (2 лістапада 2026) называе той самы 3237: кругласутачна, 0,34 € за хвіліну. Спіс дзяжурных урачоў і аптэк можна атрымаць і ў мэрыі, у тым ліку на яе сайце (F33954). А калі лячэнне можа пачакаць да раніцы, ARS раіць ісці ў сваю аптэку ў звычайныя гадзіны.
Як выклікаць хуткую і іншыя экстраныя нумары
Усе экстраныя нумары бясплатныя і кругласутачныя; званок вызначае, дзе вы, праходзіць па-за чаргой і не трапляе ў рахунак за сувязь (F33954, 25 жніўня 2026).
| Нумар | Калі тэлефанаваць | Што важна ведаць |
|---|---|---|
| 15 (Samu) | Тэрміновая медыцынская дапамога | Гэта яшчэ і Service d’accès aux soins: парада ўрача, рэцэпт, прыём, накіраванне да іншых спецыялістаў |
| 112 | Медыцынская дапамога, злачынства, небяспека | Працуе ва ўсіх краінах ЕС |
| 17 (Police secours) | Паведаміць пра злачынства | |
| 18 (пажарныя) | Небяспечная сітуацыя або няшчасны выпадак | |
| 114 | Для глухіх, тых, хто дрэнна чуе, людзей з афазіяй і ўсіх, хто не можа гаварыць | SMS, дадатак «urgence 114», відэа, чат, мова жэстаў (LSF) |
| 116 117 | Дзяжурны ўрач, у рэгіёнах, дзе яго ўвялі | У Аксітаніі - так, у PACA замест яго 15 |
| 3237 | Дзяжурная аптэка | Платны: 0,34-0,35 € за хвіліну |
| 196 | Выратаванне на моры | З берага - 196 або 112, у моры - 16-ы канал радыё VHF |
Што сказаць дыспетчару. У F33954 такая памятка ёсць толькі для 114: яму патрэбныя ваша імя, дакладны адрас і прычына выкліку. Для 15 і 112 service-public такога спіса не дае. І яшчэ: SMS на 114 можна адправіць, калі гаварыць нельга зусім, напрыклад калі агрэсар у тым жа пакоі.
Зваротны званок. Выратавальныя службы перазвоньваюць з аднаго нумара, 0 800 112 112, бясплатнага. Не скідвайце яго як спам.
У urgences самім. Калі стан сур’ёзны, а вы можаце перасоўвацца, паводле F33954 можна паехаць у аддзяленне неадкладнай дапамогі бліжэйшай бальніцы. Калі не тэрмінова (картка прыводзіць у прыклад насмарк), патрэбны дзяжурны ўрач або дзяжурная аптэка. Колькі бяруць за прыём у urgences без шпіталізацыі і хто плаціць за перавозку, мы сабралі ў гідзе Carte Vitale і sécu.
Урач, які размаўляе па-руску
Афіцыйных даных пра рускамоўных урачоў у Францыі няма. Ні ў нацыянальным рэестры RPPS, ні ў выгрузцы даведніка Ameli поля «мова» няма, таму колькі такіх урачоў у вашым горадзе, дзяржава не скажа. Мы таксама лічбаў называць не будзем.
Шукаюць так: фільтр мовы на Doctolib, дзе мовы ўрач указвае сам, па кроках паказаны ў нашым даведніку «Урачы, перакладчыкі, натарыусы». Імёнаў урачоў на сайце мы не публікуем. А каго раяць свае, да каго ходзяць з дзецьмі і хто спакойна растлумачыць па-руску ці па-ўкраінску, можна спытаць у чаце.
Спытаць у сваіх
Дзе ў вашым горадзе MMG, хто з тэрапеўтаў яшчэ бярэ пацыентаў і як напісаць урачу на Doctolib па-французску, можна спытаць у нашым чаце «Вайб Поўдня Францыі»: t.me/vibe_sud_france, 750+ удзельнікаў па ўсім поўдні і не толькі. Доўгія размовы - у групе facebook.com/groups/vibesudfrance, фатаграфіі нашых сустрэч - у instagram.com/vibesudfrance.
Чат супольнасці «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме - урачы, пераезд і жыццё на поўдні Францыі
Глядзіце таксама
- Пераезд на поўдзень Францыі: дакументы па кроках
- Carte Vitale і sécu: медстрахоўка ў Францыі
- Урачы, перакладчыкі, натарыусы: як знайсці
- Роды ў Францыі
- Школа і дзіцячы сад у Францыі
- Вучоба ў Францыі
- Часовая абарона ў Францыі
- CAF і APL: жыллёвая дапамога
- Першыя 30 дзён у Францыі
- Беларусы ў Манпэлье: гід па горадзе
Крыніцы
- Choisir et déclarer votre médecin traitant (старонка ад 13 janvier 2026) - ameli.fr (Assurance Maladie). Праверана
- Le rôle du médecin traitant et le parcours de soins coordonnés (старонка ад 23 avril 2026) - ameli.fr (Assurance Maladie). Праверана
- Médecin traitant (картка F163, vérifié le 21 août 2026) - Service-Public.gouv.fr (DILA). Праверана
- Remboursement de séances chez le psychologue: dispositif Mon soutien psy (старонка ад 16 septembre 2026) - ameli.fr (Assurance Maladie). Праверана
- La téléconsultation (старонка ад 01 septembre 2026) - ameli.fr (Assurance Maladie). Праверана
- Quels sont les numéros en cas d'urgence (Samu, pompiers...) et les numéros d'écoute? (картка F33954, vérifié le 25 août 2026) - Service-Public.gouv.fr (DILA). Праверана
- Code de la santé publique, article R6315-3 (numéros 15 et 116 117; en vigueur au 13 novembre 2026) - Légifrance. Праверана
- Accès aux soins: rappel des bons réflexes en cette période de tension hivernale (7 janvier 2026) - ARS Occitanie. Праверана
- L'organisation de la permanence et la continuité des soins (2 novembre 2026) - ARS Provence-Alpes-Côte d'Azur. Праверана
- Inauguration des nouveaux locaux d'une maison médicale de garde à Montpellier (communiqué, 22 juillet 2024) - ARS Occitanie. Праверана
- Trouver une pharmacie de garde près de chez moi - ARS Occitanie. Праверана