Часовая абарона ў Францыі 2026: хто мае права, APS, правы

Часовая абарона ў Францыі дзейнічае да 4 сакавіка 2028 года: па ёй выдаюць APS на 6 месяцаў, яна дае права працаваць, а з 31 ліпеня 2026 года новым заяўнікам трэба пацвердзіць, што з вайсковымі абавязкамі перад Украінай у іх усё ў парадку. Мы, «Вайб Поўдня Францыі», сабралі тут правілы з першакрыніц - рашэнняў Савета ЕС, тлумачэнняў Еўракамісіі і старонак прэфектур поўдня; праверка - 11-19 кастрычніка 2026 года. Ніжэй: хто мае права, як аформіць APS, якія правы яна дае і што вядома пра час пасля 2028 года. Практычныя пытанні пра сваю прэфектуру можна задаць у чаце супольнасці «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме.

Коратка, на кастрычнік 2026

• Тэрмін. Абарона падоўжана да 4 сакавіка 2028 года рашэннем Савета ЕС 2026/1912 ад 30 ліпеня 2026 года; новы тэрмін пачнецца 5 сакавіка 2027 года.
• Дакумент. У Францыі - часовы дазвол на знаходжанне (APS, autorisation provisoire de séjour) на 6 месяцаў; яго падаўжаюць, пакуль дзейнічае рэжым.
• Новая ўмова. З 31 ліпеня 2026 года (паводле Еўракамісіі - з 5 жніўня) абарону ўпершыню даюць толькі тым, у каго ў парадку вайсковыя абавязкі перад Украінай. Хто ўжо быў пад абаронай 30 ліпеня 2026 года і захоўвае яе ў той жа краіне, таго гэта не тычыцца.
• Цана. Першая APS і першае падаўжэнне бясплатныя; з другога падаўжэння - марка 100 € (з 1 мая 2026 года).
• Адна краіна. Абарону маюць толькі ў адной краіне ЕС, правы дзейнічаюць там, дзе выдадзены дакумент.
• Колькі людзей. Паводле Eurostat, у канцы верасня 2026 года пад абаронай у Францыі 45 525 грамадзян Украіны.

Хто мае права

Кола людзей задае артыкул 2 рашэння Савета ЕС 2022/382 ад 4 сакавіка 2022 года. Абарона распаўсюджваецца на тых, хто быў перамешчаны з Украіны 24 лютага 2022 года або пазней:

• грамадзян Украіны, якія жылі ва Украіне да 24 лютага 2022 года;
• апатрыдаў і грамадзян іншых краін, у каго да 24 лютага 2022 года была ва Украіне міжнародная або роўнацэнная нацыянальная абарона;
• членаў сям’і гэтых людзей, калі сям’я ўжо жыла ва Украіне да 24 лютага 2022 года: мужа, жонку або партнёра ў стабільных адносінах (партнёра - калі права краіны прыраўноўвае такія пары да шлюбных), непаўналетніх дзяцей гэтага чалавека або яго мужа ці жонкі, што не стаяць у шлюбе (родных, прыёмных, народжаных па-за шлюбам), і іншых блізкіх сваякоў, якія жылі адной сям’ёй і цалкам або ў асноўным залежалі ад гэтага чалавека.

Асобны пункт рашэння тычыцца замежнікаў і апатрыдаў, якія да 24 лютага 2022 года жылі ва Украіне па пастаянным відзе на жыхарства і не могуць бяспечна вярнуцца ў сваю краіну: да іх дзяржава прымяняе або часовую абарону, або адпаведную абарону па ўласным праве. Прэфектура Вакльюза (старонка ад 21 ліпеня 2026 года) называе гэтую катэгорыю наўпрост: замежнікі з «titre de séjour longue durée», а не кароткатэрміновым.

Старонкі прэфектур часам пішуць карацей за рашэнне: «прыбылыя ў Шэнгенскую зону пасля 24 лютага 2022 года». Нормай з’яўляецца менавіта рашэнне 2022/382: дата перамяшчэння 24 лютага 2022 года або пазней і жыхарства ва Украіне да гэтай даты.

Умова пра вайсковыя абавязкі (з 31 ліпеня 2026 года)

Артыкул 2 рашэння 2026/1912: часовую абарону даюць толькі тым, хто выконвае свае вайсковыя абавязкі ва Украіне, «пры неабходнасці» - з доказам. Правіла не прымяняецца да тых, хто меў часовую абарону ў гэтай краіне ЕС 30 ліпеня 2026 года або раней і захоўвае яе без перапынку ў той жа краіне.

З якой даты. Паводле артыкула 3 рашэння, артыкул 2 прымяняецца з 31 ліпеня 2026 года. Рашэнне апублікавана 4 жніўня 2026 года і ўступіла ў сілу на наступны дзень; прэамбула (п. 17) звязвае патрабаванне з днём уступлення ў сілу, таму Еўракамісія піша «з 5 жніўня 2026 года», а прэфектура Верхняй Гаронны (старонка ад 9 верасня 2026 года) не прымяняе ўмову да тых, чыя абарона выдадзена да 5 жніўня 2026 года. Калі вы падалі запыт у гэтыя дні, удакладніце ў прэфектуры, якую дату яна прымяняе.

Каго тычыцца. Пол, узрост і катэгорыі прызыву ў рашэнні не названы: абавязкі вызначае ўкраінскае права, а Еўрасаюз яго не пераказвае. Прэамбула (пункт 20) асобна гаворыць, што вайсковыя абавязкі могуць быць і ў тых, хто не падлягае прызыву, - незалежна ад узросту і полу: напрыклад, калі чалавек паступіў на вайсковую службу або нясе іншыя абавязкі, звязаныя з вайсковай дзейнасцю.

Чым даказаць. Паводле прэамбулы рашэння і тлумачэння Еўракамісіі ад 18 жніўня 2026 года праверка ідзе ў два крокі:

1. У краінах, што мяжуюць з Украінай, дастаткова законнага перасячэння мяжы на пункце пропуску. У Францыі, якая з Украінай не мяжуе, патрэбны штамп украінскіх памежнікаў пра выезд у пашпарце; як правіла, не старэйшы за 90 дзён на дату запыту абароны, акрамя выключных абставін. Сістэмна штампы не ставяць, таму Еўракамісія раіць загадзя папрасіць штамп пра выезд ва ўкраінскіх уладаў.
2. Калі законны выезд не пацвярджаецца, патрэбны правяральны афіцыйны дакумент, папяровы або электронны, напрыклад з украінскага дзяржаўнага дадатка Reserv+: імя, прозвішча, дата нараджэння, ці вызвалены чалавек і да якога ліку. Дакумент пакуль толькі па-ўкраінску, таму Еўракамісія раіць загадзя замовіць прысяжны пераклад на англійскую або французскую - ва ўкраінскіх органаў да выезду або праз консульства Украіны.

Цяжар доказу - на заяўніку. Прэфектура Верхняй Гаронны для тых, хто жыў у іншай еўрапейскай краіне і атрымаў там абарону, называе тры шляхі: штамп пра выезд маладзейшы за 90 дзён, форма з Reserv+ з перакладам праз дыпламатычнае прадстаўніцтва, іншы дакумент, напрыклад даведка пасольства.

Каго не правяраюць. Тых, хто атрымаў абарону да ўступлення правіла ў сілу і захоўвае яе. Тых, хто падаў запыт раней, але не атрымаў абарону па прычынах, што ад яго не залежаць: Еўракамісія лічыць іх такімі, што маюць права. Тых, на каго ўмова пры запыце не распаўсюджвалася: калі абставіны потым зменяцца (напрыклад, узрост), паўторна даказваць выкананне вайсковых абавязкаў не трэба, статус застаецца.

Пераезд з іншай краіны ЕС. Калі абарона была ў іншай краіне, а просіце вы яе ў Францыі, давядзецца паказаць законны выезд з Украіны: Францыя не можа праверыць, як выконваліся крытэрыі ў першай краіне.

Тыя, хто вярнуўся з Украіны. Паводле прэфектуры Верхняй Гаронны, новыя ўмовы прымяняюць, калі APS скончылася і чалавек не паведаміў прэфектуры пра ад’езд.

Як аформіць APS

APS выдае прэфектура дэпартамента, дзе вы жывяце. Парадак у кожнай свой, агульная схема такая:

1. Першая заява - па запісе або анлайн, як скажа ваша прэфектура; спіс дакументаў у кожнай свой. Па ўмовах абароны спатрэбяцца дакумент асобы, пацвярджэнне, што вы жылі ва Украіне да 24 лютага 2022 года, з 31 ліпеня 2026 года - доказ па вайсковых абавязках і адрас у дэпартаменце. Пашпарт толькі на кірыліцы прэфектура Буш-дзю-Рон (старонка 2022 года) патрабуе перакласці.
2. APS на 6 месяцаў. Непаўналетнім APS не выдаюць: дакумент на знаходжанне ў Францыі абавязковы з 18 гадоў. Дзеці пры гэтым таксама пад абаронай.
3. OFII і ADA. Пасля першай APS можна звярнуцца ў OFII па дапамогу ADA (allocation pour demandeur d’asile - штодзённая грашовая выплата, якую звычайна атрымліваюць тыя, хто просіць прытулак); яе даюць, калі вы прынялі ўмовы прыёму OFII і даход ніжэйшы за ўзровень RSA. Сума - 6,80 € у дзень на аднаго, 10,20 € на двух, 13,60 € на траіх; калі жыллё не прапанавана - плюс 7,40 € у дзень. Грошы прыходзяць на плацежную картку OFII.
4. Падаўжэнне. Загадзя, у акно, якое прызначыла прэфектура (ад 15 дзён да месяца да канца тэрміну). Прэфектура Верхняй Гаронны (блок старонкі ад 15 снежня 2022 года) просіць дакументы пра грамадзянскі стан, свежае пацвярджэнне адраса, фота і скончаную APS, якую здаюць. З другога падаўжэння - марка 100 €.

Прэфектура Вакльюза асобна папярэджвае: ніводная кампанія не акрэдытавана ёю для гэтых працэдур.

Прэфектуры поўдня: як падаюць

Зводка па старонках прэфектур. Мы правяралі іх 11 і 19 кастрычніка 2026 года, але старонкі часта без даты і абнаўляюцца, таму перад візітам звярайце парадак са сваёй прэфектурай.

У дэпартаменце Гар з канца студзеня 2026 года OFII прымае тых, хто ўпершыню атрымаў APS, толькі па запісе: яе просяць лістом на ukraine-ada-montpellier@ofii.fr, прыём - па аўторках і чацвяргах раніцай у OFII у Манпэлье, 130 rue de la Jasse de Maurin. У Прыморскіх Альпах падаўжэнне ADA завочнае: форму з прэфектуры адпраўляюць у OFII на ukraine-ada-nice@ofii.fr разам з новай APS.

Эро. Афіцыйнага парадку на 2026 год мы не знайшлі; што яшчэ ёсць у дэпартаменце - у гідзе Дэпартамент Эро. У нашым чаце пра падаўжэнне ў Эро пыталіся; адзін удзельнік расказваў, што падаўжэнне прасіў лістом у профільны аддзел прэфектуры, далучыўшы ранейшую APS і папрасіўшы прызначыць прыём. Гэта вопыт аднаго чалавека, а не правіла прэфектуры.

Што дае APS

Праца. APS «protection temporaire - Ukraine» дазваляе працаваць па найме і весці ўласную справу, працадаўцу дазвол на працу запытваць не трэба. Паводле адказу МУС 2022 года доступ да рынку працы поўны. Як шукаць працу - у гідзе Праца ў Францыі.

France Travail і дапамога па беспрацоўі. У спісе дакументаў для рэгістрацыі замежніка (service-public, праверана 21 студзеня 2025 года, да дэкрэта 2026-308 ад 24 красавіка 2026 года пра рэгістрацыю замежнікаў) ёсць APS з правам на працу. Для ARE і ASS від тытула ва ўмовах не названы: для ARE, паводле карткі service-public для кантрактаў, што скончыліся да 1 красавіка 2025 года, трэба не менш за 6 месяцаў працы (130 дзён або 910 гадзін) за апошнія 24 месяцы (з 55 гадоў - за 36 месяцаў); для ASS - 5 гадоў працы за 10 гадоў да канца апошняга кантракта. Прамога афіцыйнага тэксту пра дапамогі менавіта для атрымальнікаў абароны мы не знайшлі.

Медыцына. Паводле дадзеных ameli, з часовай абаронай чалавек з прыезду атрымлівае базавую страхоўку PUMa і бясплатную дадатковую Complémentaire santé solidaire на 12 месяцаў, разам з сям’ёй і без аплаты ўрачу наперад. Звычайна прэфектура сама перадае дадзеныя ў CPAM. Carte Vitale даюць не ўсім, правы пацвярджае даведка (attestation de droits). Падрабязней - Carte Vitale і sécu.

CAF. APS па часовай абароне CAF прымае як дакумент пра законнае знаходжанне (вебінар CAF дэпартамента О-дэ-Сен ад 27 лістапада 2025 года, service-public F2787), таму APL, сямейныя дапамогі і дапамогі на дзяцей можна атрымліваць, калі выкананы ўмовы кожнай дапамогі; prime d’activité, паводле адказу МУС 2022 года, ім таксама даюць. RSA - адкрытае пытанне: у пераліку відаў тытула для RSA (service-public, 1 красавіка 2026 года) APS па часовай абароне не названа, прамога адказу няма. Падрабязней - CAF і APL.

Жыллё. Паводле дырэктывы ЕС, у атрымальнікаў абароны мусіць быць доступ да прыдатнага жылля або сродкі на яго. У Францыі калектыўныя месцы скарачалі: цыркуляр Прэм’ер-міністра ад 4 снежня 2024 года ставіў мэту 4 000 месцаў да канца 2025 года (тады было адкрыта 9 000) і захоўваў падтрымку індывідуальнага жылля для 11 000 чалавек, у першую чаргу самых уразлівых. Там жа сказана, што на канец 2024 года палова атрымальнікаў абароны жыве без дзяржаўнай дапамогі з жыллём. Цыркуляра на 2026 год мы не знайшлі. Пра арэнду і паручыцеля - Арэнда жылля.

Банк. Banque de France адказвае: рахунак адкрыць можна, калі вы прадставіце дакумент асобы (напрыклад, тытул або распіску пра запыт) і пацвярджэнне адраса не старэйшае за тры месяцы; рашэнне застаецца за банкам. Калі банк адмовіў, а іншага рахунку ў вас няма, Banque de France бясплатна прызначае банк па працэдуры droit au compte, умова - жыць у Францыі, грамадзянства не важна. Падрабязней - Банкаўскі рахунак у Францыі.

Школа і вучоба. Дзеці пад абаронай вучацца на тых жа ўмовах, што французскія: дзяржаўная школа бясплатная, вучыцца абавязкова з 3 да 16 гадоў. Дзяцей 3-10 гадоў запісваюць у мэрыі, 11-18 гадоў - наўпрост у калеж або ліцэй ці праз службу адукацыі дэпартамента (Школа і дзіцячы садок). У ВНУ запісваюцца наўпрост; Crous можа даць тэрміновую дапамогу да 500 € пасля ацэнкі сацслужбы, а параўнанне дыплома ад France Éducation international не абавязковае - вырашае ВНУ.

Правы. Украінскія правы дзейнічаюць увесь тэрмін абароны без абмену і перакладу - падрабязна ў гідзе Правы ў Францыі.

Паездкі

З APS можна ездзіць па іншых краінах ЕС да 90 дзён у любыя 180 дзён, але правы абароны дзейнічаюць толькі ў Францыі. Кароткая паездка ва Украіну - наведаць сям’ю, забраць дакументы - паводле тлумачэння Еўракамісіі не лічыцца добраахвотным вяртаннем, і тытул з-за яе адклікаць не павінны. Тэрмін такой паездкі ў тлумачэннях Еўракамісіі не названы (яна пакідае яго краінам), а французскага афіцыйнага тэксту пра дапушчальную адсутнасць мы не знайшлі.

Хто едзе ва Украіну надоўга, мусіць паведаміць прэфектуры. Такіх людзей здымаюць з уліку па правілах краіны, а вярнуўшыся, яны афармляюць абарону нанова і ўжо даказваюць законны выезд паводле новай умовы.

Як перайсці на звычайны від на жыхарства

Паводле старонкі МУС на Réfugiés.info (абноўлена 7 верасня 2026 года), калі вы падаўжаеце APS, прэфектура разглядае, ці можна выдаць вам від на жыхарства, асабліва калі ў вас ёсць праца або сям’я ў Францыі. Цыркуляр Прэм’ер-міністра ад 4 снежня 2024 года наўпрост просіць прэфектаў так рабіць, а калі выдаць від на жыхарства нельга - падаўжаць APS.

Якія віды называе МУС:

• vie privée et familiale - шлюб з грамадзянінам Францыі, бацька або маці французскага дзіцяці, моцныя асабістыя і сямейныя сувязі;
• salarié (бестэрміновы дагавор) або travailleur temporaire (тэрміновы) - калі працадаўца запытаў і атрымаў дазвол на працу, нават калі з APS ён не быў патрэбны;
• talent - без дазволу на працу, праз ANEF;
• étudiant - да года, калі вы вучыцеся і вам хапае грошай на жыццё.

З выдачай віду на жыхарства статус часовай абароны і звязаныя з ім правы знікаюць, дапамога ADA спыняецца, але страхоўка, выплаты CAF, права працаваць і прасіць сацыяльнае жыллё застаюцца (МУС, прэфектура Вакльюза). У Вакльюзе заяву на від на жыхарства падаюць пры падаўжэнні APS. З 1 студзеня 2026 года для першай шматгадовай карткі па агульных правілах патрэбны грамадзянскі экзамен і французская мова на ўзроўні A2, для першай carte de résident - B1 (прэфектуры Буш-дзю-Рон і Усходніх Пірэнеяў); выключэння для атрымальнікаў часовай абароны ў іх пераліках няма.

Прытулак. Атрымальнік абароны можа падаць на статус бежанца. Пакуль заяву разглядаюць, часовая абарона застаецца, а калі ў прытулку адмовяць, яна захоўваецца да канца тэрміну. Падрабязней - Прытулак і статус бежанца.

Што будзе пасля 4 сакавіка 2028 года

Афіцыйнай пазіцыі Францыі няма: пісьмовае пытанне дэпутата ўраду аб гэтым апублікавана 9 чэрвеня 2026 года і на 19 кастрычніка 2026 года засталося без адказу. Што вядома з нормаў ЕС:

• калі часовая абарона заканчваецца, дзейнічаюць агульныя правілы для замежнікаў і звычайныя віды абароны (дырэктыва 2001/55, арт. 20);
• Савет ЕС можа спыніць абарону раней, калі вяртанне стане бяспечным (арт. 6); у прэамбуле рашэння 2026/1912 сказана, што пры ўстойлівым спыненні агню Савет гатовы дзейнічаць па гэтым артыкуле (арт. 6 п. 1 b);
• рэкамендацыя Савета ЕС ад 16 верасня 2025 года (неабавязковая) просіць краіны аблягчаць пераход на нацыянальныя віды на жыхарства - па працы, вучобе, сям’і, а для тых, хто вырашыць вярнуцца, даваць праграмы добраахвотнага вяртання з тэрмінам ад’езду, як правіла, у год пасля канца абароны, і дазваляць сем’ям са школьнікамі давучыцца вучэбны год.

З гэтых тэкстаў вынікае адно: пры падаўжэнні APS прэфектура і так разглядае, ці можна выдаць від на жыхарства. Калі ў вас ёсць праца, вучоба або сям’я ў Францыі, пра гэта варта сказаць на бліжэйшым падаўжэнні, памятаючы, што з відам на жыхарства статус абароны і ADA знікаюць.

Колькі людзей пад абаронай у Францыі

Дадзеныя Eurostat (набор migr_asytpsm, абноўлены 15 кастрычніка 2026 года); непаўналетнія ў французскіх дадзеных пераважна не ўлічаны. Паводле адказу МУС сенатару, з 4 сакавіка 2022 года па 4 жніўня 2024 года Францыя выдала 351 472 APS па абароне: 110 098 першых і 241 374 падаўжэнні.

Калі вы афармляеце або падаўжаеце абарону на поўдні Францыі, у нашым чаце можна спытаць, як гэта цяпер праходзіць у вашай прэфектуры, і знайсці сваіх паблізу.

Чат супольнасці «Вайб Поўдня Францыі» ў Тэлеграме - пераезд і жыццё на поўдні Францыі

Глядзіце таксама

• Украінцы ў Францыі
• Прытулак і статус бежанца ў Францыі
• Titre de séjour: від на жыхарства ў Францыі
• Правы ў Францыі
• Школа і дзіцячы садок у Францыі
• CAF і APL: жыллёвая дапамога
• Пераезд на поўдзень Францыі: дакументы пакрокава
• Сацыяльнае жыллё HLM: хто можа атрымаць і як падаць заяўку
• Пенсія ў Францыі: узрост, мінімумы, ASPA і стаж па-за Францыяй