Францияда неке, PACS және ажырасу: шетелдіктерге 2026

Біз, «Вайб - Францияның Оңтүстігі», шетелдіктерге арналған неке, PACS және ажырасу тәртібін service-public карталары (олардың тексерілген күндері - 2025 жылғы ақпаннан 2026 жылғы қазанға дейін) және Әділет министрлігінің статистикалық жинағы бойынша талдадық; салыстыру күні - 2026 жылғы 24 қазан. Төменде: мэрияға не апару керек, PACS некеден несімен өзгеше және ол ықтиярхат үшін нені білдіреді, ажырасудың қандай түрлері бар және оларда қандай сомалар ресми аталған. Басқаларда қалай өткенін «Вайб - Францияның Оңтүстігі» қауымдастығының Телеграм чатынан - Франция оңтүстігіне көшу және отбасылық құжаттар сұрауға болады.

Қысқаша, 2026 жылғы қазанға

• Неке. 18 жастан, біреуіңіз немесе оның ата-анасы тұратын коммуна мэриясында. Хабарландыру 10 күн ілулі тұрады, жарияланғаннан кейінгі 10-күннен бастап тіркелуге болады.
• Шетелдіктің құжаттары. Төлқұжат, ант берген аудармашы аударған, 6 айдан ескі емес туу туралы куәлік, мэрия сұраса, certificat de coutume мен certificat de célibat.
• PACS. Кез келген ұлт өкіліне. Мэрияда тегін, нотариуста шартқа 101,41 € және 125 € баж.
• PACS және ықтиярхат. ЕО-дан тыс азаматқа картаға автоматты құқық бермейді; азаматтықты ешкімге бермейді.
• Сотсыз ажырасу. Әркімнің өз адвокаты, ойлануға 15 күн, нотариусқа депонирлеу ҚҚС-сыз 41,20 €.
• Сот арқылы ажырасу. Гербтік алым 50 €, адвокат міндетті; 2021 жылдан бастап рәсім бірден уақытша шаралар туралы отырыстан басталады.

Сандар мен мерзімдер бір кестеде

Мэриядағы неке

Қайда үйленуге болады

Тойды кемінде біреуіңіздің «lien durable», яғни тығыз байланысы бар коммунада өткізеді. Бұл - сіз тұрақтанған (domicile), уақытша тұратын (résidence) коммуна немесе ата-анаңыздың дәл сондай коммунасы. «Тұратын жер» нұсқасына шарт бар: «au moins 1 mois d’habitation continue à la date de la publication des bans», яғни хабарландыру жарияланған күнге бір ай үздіксіз тұру. Domicile үшін карта мұндай мерзім қоймайды. F930-дан тағы бір ескерту: «Le fait d’être né dans une commune, sans y résider, ne suffit pas» - коммунада туғаныңыз, онда тұрмасаңыз, жеткіліксіз.

Екеуіңіз де шетелдік болсаңыз және Францияда тұрмасаңыз, мұнда тек өз еліңіздің консулдығында немесе теңіз сыртындағы коммунада (COM, Жаңа Каледония) үйлене аласыз.

Не жинау керек

Екеуіңіздің әрқайсысыңызға:

• фотосы бар құжаттың түпнұсқасы мен көшірмесі - төлқұжат, тұру картасы немесе мемлекет берген басқа құжат;
• сіздің атыңыздағы тұрғылықты жер растамасы: энергия шоты, тұрғын үй сақтандыруы, жалдау түбіртегі; «Les factures de téléphonie mobile et les RIB ne sont pas admis», яғни ұялы байланыс шоттары мен RIB жарамайды;
• туу туралы куәлік: шетелдігі - 6 айдан ескі емес, француздығы - 3 айдан аз; мерзімді той күнінен емес, досье тапсырған күннен санайды;
• шетелдік құжаттардың ант берген аудармашы (traducteur assermenté) жасаған аудармасы және, елге қарай, апостиль не легализация;
• куәлардың деректері мен құжаттарының көшірмелері, мамандығыңыз французша.

Туу туралы куәлікке өзіңіз туған елдің елшілігіне немесе консулдығына тапсырыс бересіз. ТМД елдерінде апостильді қалай қояды және ант берген аудармашыны қайдан табуға болады, Франция үшін апостиль, ант берген аудармашы, диплом гидінде талдадық.

Бұрын некеде болсаңыз және ажырасу туу туралы куәлікте белгіленбесе, ажырасу туралы түпкілікті шешім мен белгісі бар livret de famille керек; шетелде шығарылған шешімді ант берген аудармашының аудармасымен тіркейді. Неке шартын жасасаңыз, досьеге нотариустың анықтамасы салынады.

Certificat de coutume және certificat de célibat

Мэрия шетелдіктен азаматтығына қатысты құжаттар сұрауы мүмкін. Certificat de coutume-ді әдетте еліңіздің елшілігі немесе консулдығы береді: онда еліңіздегі неке ережелері, азаматтық хал-жағдайыңыздың және некеде тұрмайтыныңыздың растамасы бар. Certificat de célibat (немесе de capacité matrimoniale) ел жаңа құжаттар бере алмаған кезде сұралады.

Ел мұндай анықтама бермесе, F930 картасы алмастырудың тізбегін ұсынады:

1. certificat de coutume берілмейтіні туралы еліңіз билігінің анықтамасы;
2. еліңіздегі неке ережелері туралы адвокаттың не заңгердің анықтамасы;
3. бұл да мүмкін болмаса - кәмелетке толғаныңыз, некеде тұрмайтыныңыз және әрекетке қабілетті екеніңіз туралы attestation sur l’honneur.

Қажетті мәліметтер болмаса, шенеунік некені еліңіз мойындамауы мүмкін екенін ескертуге міндетті. Босқындарға certificat de coutume керек емес.

Тапсыру, әңгімелесу және прокурор

Досьені рәсім өтетін коммуна мэриясына тапсырады. Әдетте шенеунік екеуіңізбен бірге әңгімелеседі; кейде әңгімелесу өткізілмейді, мысалы шенеунік оны қажет деп санамаса. Француз тілін түсінбесеңіз, әңгімелесуге аудармашыны өзіңіз әкелесіз, оған төлеу керек болса, өз есебіңізден.

Мэрия досьені қабылдауға міндетті. Бірақ онда жалған немесе мәжбүрлі некенің елеулі белгілері болса, ол прокурорға хабарлайды. Прокурордың қарсылық білдіруге не білдірмеуге 15 күні бар, ол тойды ұзарту мүмкіндігімен 1 айға дейін кейінге қалдыра алады.

Хабарландыру және рәсім

Хабарландыруды (bans) той өтетін мэрияның және сіз не болашақ жұбайыңыз тұратын мэрияның алдына 10 күнге іледі. Жарияланғаннан кейінгі 10-күннен ерте тіркелуге болмайды. Картадағы мысал: 2026 жылғы 4 тамызда жарияланса, той 14 тамыздан бастап мүмкін. Осы 10 күн біткеннен кейін бір жыл ішінде үйлену керек; хабарландырудан тек прокурор ғана, елеулі себеп болса, босата алады.

Некені сіздің және куәлардың көзінше мэр немесе оның орынбасары тіркейді, рәсімнен кейін livret de famille береді. Азаматтық тіркеуге дейін діни рәсім өткізуге Францияда тыйым салынған. Мэриядағы некенің бағасын F930 картасы атамайды, сондықтан біз де жазбаймыз.

PACS

Бұл не және кім жасай алады

PACS - екі адам бірге тұруын реттеу үшін қол қоятын шарт. Ол «quelle que soit votre nationalité», яғни ұлтыңызға қарамастан қолжетімді. Шарттары: екеуі де кәмелетке толған, ешқайсысы некеде не басқа PACS-те емес, жақын туыстық жоқ. Шетелдіктің жасы өз елінде кәмелеттік деп саналатын жасқа жетуі керек. Ерекшелік жоқ: «Aucune dispense n’est possible». Тіркеу күні бірге тұру міндетті емес, ортақ мекенжайды attestation sur l’honneur растайды. Ажырасқаннан кейін PACS алдында күтудің керегі жоқ.

Мэрия, нотариус немесе консулдық

• Мэрия - ортақ тұрғылықты жеріңіздегі коммуна мэриясы, тегін. Екеуіңіз жеке келесіз; кейбір коммуналарда алдымен онлайн алдын ала өтінім жіберуге болады. Мэрия шарттың көшірмесін сақтамайды, оны өзіңізге қайтарады; жоғалтсаңыз, шарттың көшірмесін енді ала алмайсыз.
• Нотариус - ақылы, түпнұсқасын өзі сақтайды. Шартты жасауға ҚҚС-мен 101,41 € және тіркеуге 125 € тіркелген баж, оған қоса мүмкін рәсімдер (нотариалдық көшірмелер, актілердегі белгілер). Жиыны кемінде 226,41 € - бұл біздің есебіміз, service-public оны бір санмен атамайды. Азаматтық хал актілерін нотариус сіздің орныңызға сұратса, оның осыған кеткен шығындары қосылады.
• Франция консулдығы - шетелде тұрсаңыз, тегін.

Шетелдіктің құжаттары

• французша бірлескен декларация (cerfa 15725) және шарт (өз мәтініңіз немесе cerfa 15726), екі қолмен және PACS туралы міндетті «régi par les dispositions de la loi du 15 novembre 1999 modifiée et les articles 515-1 à 515-7 du code civil» сөйлемімен;
• фотосы бар жарамды құжат: төлқұжат, тұруға ықтиярхат;
• шетелде туған болсаңыз - 3 айдан аз certificat de non-Pacs және certificat de coutume (екі азаматтық болса - әрқайсысына);
• тіркеу күніне 6 айдан ескі емес туу туралы куәлік ант берген аудармашының аудармасымен және қажет жерде апостильмен не легализациямен.

Шетелде туған шетелдіктер үшін PACS үшінші тұлғаларға қатысты Франция СІМ-нің азаматтық хал актілерінің орталық қызметі жанындағы шетелдіктердің PACS тізіліміне енгізілгеннен кейін күшіне енеді. Серіктестердің өз арасында ол тіркелген күннен бастап жүреді.

PACS не береді және нені бермейді

ЕО-дан тыс болсаңыз, ықтиярхат. F31039 картасы тура жазады: «Le fait d’être pacsé ne permet pas un droit automatique à une carte de séjour « vie privée et familiale ». Le Pacs constitue toutefois un élément d’appréciation en ce qui concerne les liens personnels en France». Яғни PACS картаға автоматты құқық бермейді, бірақ Франциядағы жеке байланыстарды бағалағанда ескеріледі. Префектура Франциядағы байланыстарыңыздың қаншалықты шынайы, ұзақ, тығыз және тұрақты екенін, немен күн көретініңізді, ел өміріне қалай араласқаныңызды қарайды. Бұл - заң берген құқық емес, префектураның бағасы. Бұл бағаға француз адаммен де, еуропалықпен де, Францияда заңды тұратын шетелдікпен де жасалған PACS кіреді (F1026, F31039).

ЕО-дан немесе Швейцариядан болсаңыз, ықтиярхат. Францияда және (немесе) шетелде кемінде бір жыл бірге тұрғаныңызды дәлелдесеңіз, француздың серіктесі ретінде карта алуға болады. Карта тегін, мерзімі 1 жылдан 5 жылға дейін, бірақ міндетті емес: «elle est facultative» (F21849).

Азаматтық. «Il n’existe pas de procédure d’acquisition de la nationalité française à la suite de la conclusion d’un Pacs avec un Français, à la différence du mariage» (F1026): некеден айырмашылығы, француз адаммен жасалған PACS арқылы азаматтық алу рәсімі жоқ. Неке бойынша азаматтықты қалай алатыны - Франция азаматтығы гидінде.

Қандай карталар бар және оларды қандай негізбен береді - Францияда тұруға ықтиярхат түрлері гидінде. Жұбайыңыз бен балаларыңызды Францияға қалай әкелу керек - Францияда отбасын қайта қосу гидінде.

Тағы бір практикалық жайт: PACS серіктесінің бала туғанда немесе бала асырап алғанда демалыс күндеріне құқығы бар (F1026). Декрет пен төлемдер туралы - Франциядағы босану гидінде.

Ажырасу

Ажырасудың кез келген түрінде адвокат керек. Қанша адвокат болатыны түріне байланысты: нотариус арқылы ажырасуда және даулы сот ажырасуларында әркімнің өз адвокаты болады, ал сотта келісіммен ажырасқанда бір ортақ адвокат алуға болады (F35800, F10567).

Өзара келісіммен, сотсыз

Ажырасудың өзіне де, оның барлық салдарына да келіссеңіз, осы жол жарайды. Себептерін түсіндірудің керегі жоқ.

1. Әр жұбай өз адвокатын алады: «Il n’est pas possible d’avoir un seul avocat pour les 2 époux», яғни екі жұбайға бір адвокат болмайды.
2. Адвокаттар келісім дайындайды: ата-ана билігі, өтемақы төлемі (болады ма, жоқ па), мүлікті бөлу немесе бөлетін ештеңе жоқ деген мәлімдеме, тегі.
3. Ойлануға 15 күн; қол қоюға тек олардан кейін болады.
4. Қол қойғаннан кейін 7 күн ішінде адвокаттың бірі келісімді нотариусқа береді, ал нотариус оны алған соң 15 күн ішінде депонирлейді. Депонирлеу ҚҚС-сыз 41,20 € (ҚҚС-мен 49,44 €) тұрады.
5. Мұндай ажырасуға шағымдануға болмайды. Азаматтық хал актілеріне белгі қою міндетті.

Өтемақы төлемін мұнда келісімнің өзінде шешеді: нотариуста тіркелгеннен кейін оны енді сұрауға болмайды (F1760).

Жұбайдың бірі қорғауда (protection des majeurs) болса, өзара келісіммен ажырасу мүмкін емес (F10567). Кәмелетке толмаған бала өзін судья тыңдауын сұраса, сотсыз да болмайды: келісімді отбасы істері жөніндегі судья бекітеді, ал неке шешім түпкілікті болғаннан кейін 15 күннен соң бұзылады.

ТМД елдерінің азаматтарына маңызды. F10567 ескертеді: ажырасуды басқа елде мойындату керек болса, ол ел судья рәсімдемеген ажырасуды мойындай ма, тексеріңіз. Мұны алдын ала өз еліңіздің консулдығынан білуге болады.

Сот арқылы ажырасу

Бөлек тұрғаныңызды басқа жалдау шарты, газ не электр шоттары, туыстарыңыздың үйінде тұратыныңыз туралы анықтама, commissaire de justice-тің констатациясы, куәлардың айғақтары дәлелдеуге көмектеседі (F10568).

Рәсім қалай өтеді (F35837). Істі отбасы істері жөніндегі судья (JAF) жүргізеді. Екеуіңіз де ажырасуға келіссеңіз, бірлескен өтініш беруге болады. Талапқа 50 € гербтік марка тіркеледі, aide juridictionnelle алатындардан басқа. Жауапкер талапты алғаннан кейін 15 күн ішінде адвокат табуы керек, адвокатсыз ол процеске қатыспайды. Әрі қарай:

1. бағдарлау және уақытша шаралар туралы отырыс: кім қайда тұрады, devoir de secours бойынша жұбайды асырау, балалар;
2. істі дайындау (mise en état);
3. тараптардың жарыссөзі;
4. шешім. Оған табыс етілген күннен 1 ай ішінде шағымдануға болады.

2021 жылғы 1 қаңтардан бастап, 2019 жылғы 23 наурыздағы заңмен енгізілген реформа бойынша, татуластыру кезеңі жоқ: даулы ажырасу бірден осы отырыстан басталады (Әділет министрлігі, 2025 жылғы статистика жинағы).

Қай сот. Отбасы тұратын жердегі сот; бөлек тұрсаңыз - кәмелетке толмаған балалар бірге тұратын ата-ананың тұрғылықты жеріндегі; қалған жағдайларда - жауапкердің тұрғылықты жеріндегі. Бірлескен өтінішпен - жұбайлардың кез келгенінің тұрғылықты жеріндегі, өз таңдауыңызбен.

Судья нені шешеді. Өтемақы төлемін, балалардың қайда тұратынын және оларға алиментті, жұбайдың тегін пайдалану құқығын. Өтемақы төлемі (prestation compensatoire) ажырасу тудыратын жағдайлардағы айырмашылықты теңестіреді және әдетте капиталмен төленеді. Судья некенің ұзақтығына, жасы мен денсаулығына, біліктілігіне, табысы мен мүлкіне, әрқайсысы балалар үшін мансабында неден бас тартқанына қарайды. Ресми бетте сомалар кестесі жоқ. Ажырасу түпкілікті болғанда төлемді сұрауға кеш (F1760). PACS серіктестері мен concubinage жұптарында мұндай төлем жоқ: «rupture abusive», яғни қиянатпен ажырасу болса, судьядан тек залалды өтеуді сұрауға болады.

Қанша тұрады және қанша уақытқа созылады

Ажырасудың жалпы бағасы жоқ: «Le coût du divorce varie en fonction des honoraires des avocats, des biens à partager, des frais du notaire et de procédure» (F10567) - баға адвокат гонорарына, бөлінетін мүлікке, нотариус пен рәсім шығындарына байланысты. Адвокат гонорарлары еркін, оларды гонорар туралы келісімде бекітеді. Табысы аздарға aide juridictionnelle бар. Белгілі сомалар бет басындағы кестеде: депонирлеуге 41,20 €, 50 € гербтік алым, мүлікті бөлуден 1,10 % (не мүлік 5 000 €-ға дейін болса, 125 €), оған қоса жылжымайтын мүлікті бөлсеңіз, нотариалдық шығындар.

Мерзімдер. Нотариус арқылы ажырасуға ресми беттер тек кезеңдерді атайды: ойлануға 15 күн, нотариусқа беруге 7 күн, депонирлеуге 15 күн. Сот арқылы ажырасудың соңғы орташа мерзімдері жоқ: Әділет министрлігінің 2025 жылғы жинағында жарияланған сәтте 2021 жыл мен одан кейінгі деректер жоқ екені айтылған. Ондағы сандар ескі рәсімді сипаттайды, сондықтан «қанша уақыт» деген сұраққа жауап ретінде оларды келтірмейміз.

Шетелдіктер: қай сотта ажырасу керек

ЕО азаматтары үшін service-public-те бөлек бет бар (F36419, ЕО-ның 2019/1111 регламенті): француз соты құзыретті, мысалы, екеуіңіз де Францияда тұрсаңыз, соңғы ортақ тұрғылықты жер Францияда болып, біреуіңіз онда қалсаңыз немесе бірлесіп өтініш беріп, біреуіңіз Францияда тұрсаңыз.

ЕО-дан тыс елдердің азаматтарына мұндай бетті service-public-тен таппадық, ал ЕО ережелерін сізге көшіруге болмайды. Қай сот құзыретті және қай елдің құқығы бойынша ажырастырады - бұл жағдайды ресми беттер талдамайды. Бұл - өтініш бергенге дейін адвокатқа қойылатын сұрақ.

Шетелде алынған ажырасу

Шетелдегі ажырасу туралы белгі француз актілерінде тек неке Францияда қиылса немесе біреуіңіз француз болсаңыз ғана керек. «Si vous et votre ex-époux ou épouse êtes tous les 2 de nationalité étrangère et que vous vous êtes mariés à l’étranger, vous ne pouvez pas faire mentionner le divorce en France» (F38127): екеуіңіз де шетелдік болып, шетелде үйленсеңіз, Францияда ажырасу туралы белгі қойғыза алмайсыз. Өз елінде үйленіп келген ТМД жұптарының көбіне бұл рәсім керек емес.

Белгі керек болса:

• ЕО елінде ажырасу (Даниядан басқа) - неке қиылған жердің мэриясына немесе, неке шетелде қиылып, француз актілеріне енгізілген болса, Нанттағы азаматтық хал актілерінің орталық қызметіне өтініш; оған аккредиттелген аудармашы (traducteur agréé) аударған шешімнің көшірмесі, шешімнің орындалатыны туралы соттың анықтамасы, актілерден үзінділер тіркеледі;
• ЕО-дан тыс немесе Данияда ажырасу - алдымен прокурордың тексеруі (vérification d’opposabilité): неке қиылған жердегі соттың прокуроры немесе, неке шетелде қиылса, tribunal judiciaire de Nantes. Ол шешімнің қоғамдық тәртіпке қайшы келмейтінін және екі тараптың құқықтары сақталғанын қарайды. Адвокат міндетті емес; бас тартудан кейін сотқа барсаңыз ғана міндетті. Қарау мерзімдерін карта атамайды.

Нанттағы қызмет келушілерді қабылдамайды, тек хаттар.

Бірінші неке шетелде шетелдіктер арасында қиылып, сіз Францияда қайта үйленсеңіз, белгі керек емес: мэрия ажырасу туралы түпкілікті шешімді ант берген аудармашының аудармасымен сұрайды (F930).

Қараңыз

• Франция оңтүстігіне көшу: қадамдар бойынша құжаттар
• Францияда тұруға ықтиярхат түрлері: қай картаны таңдау
• Францияда отбасын қайта қосу
• Titre de séjour: Францияда тұруға ықтиярхат
• Франция азаматтығы: натурализация және неке бойынша
• Франция үшін апостиль, ант берген аудармашы, диплом
• Франциядағы босану: декрет және төлемдер
• Францияда салықтар